Maartje Wortel - IJstijd

IJstijd gaat over een jonge man, James Dillard die in een hotel leeft in Amsterdam, nadat het uit is geraakt met zijn vriendin Marie. Zijn moeder is een workaholic die zoveel geld verdient dat zijn vader met diens vader het halve jaar op Hawaii kan wonen en de zoon dure wijnen drinkend en dito kaasjes etend in zijn hotelkamer voor de tv kan liggen, zwelgend in zelfmedelijden.
Dan wordt hij vanuit het niets opgebeld door ene Monica, redacteur bij een uitgeverij, "of hij een boek wil schrijven". Hij zegt ja, al heeft hij a. geen idee waarom ze het hem vraagt, hij is immers geen schrijver en b. geen idee heeft waarover hij zou moeten schrijven. Maar ja, als hij nee zegt, ziet hij Monica niet meer, en juist bij haar heeft hij het gevoel dat zij hem over het verlies van Marie heen kan helpen. Er volgen hilarische scènes als Monica hem introduceert in het schrijverswereldje.
Parallel hieraan lees je over de liefde tussen de hoofdpersoon en Marie: hoe zij elkaar ontmoeten in de regen, hoe Marie alleen uit de kleren gaat als het licht uit is, maar dan ook niet te stoppen is, welke haat-verhouding ze met haar lichaam heeft. Hoe de hoofdpersoon haar meent te kunnen redden van zichzelf en daar uiteraard niet in slaagt.

Een heel, heel, heel erg mooi, niet oordelend geschreven relaas van een hartstochtelijke liefde die gedoemd is te mislukken.

Kader Abdolah - Dawoed

Als ik ga wandelen, dan probeer ik zo weinig mogelijk bagage mee te nemen, en dus neem ik dan ook vaak een zo klein mogelijk boekje mee voor onderweg naar het beginpunt of voor de terugreis naar huis. Zo las ik onlangs Dawoed van Kader Abdolah, dat als Literair Juweeltje is uitgegeven. Het is een uittreksel uit De droom van Dawoed.

Het verhaal is geschreven vanuit het perspectief van de gestorven ik-persoon, die samen met nog vier andere gestorvenen verhalen van hun nog levende vriend Dawoed aanhoort, die een bezoek aan Zuid-Afrika brengt. Kennelijk vertelt hij zo goed, dat de vrienden er als het ware echt bij zijn.

Een mooi boekje, maar wel erg uitgekleed om het te laten passen in de Juweeltjes-serie. Jammer, want ik heb daardoor het gevoel dat ik wel erg weinig van het origineel heb meegekregen. En het is net te weinig prikkelend om me naar het origineel te doen grijpen.

Doug Dorst & J.J. Abrams - "S"

Een briljant vormgegeven en ongelofelijk ingenieus gecomponeerd boek: "S" van Doug Dorst en JJ Abrams, respectievelijk een schrijver en een vormgever...

Een boek met meerdere lagen, laat ik eens proberen die weer te geven:
Laag 1 is een boek met de titel ' Ship of Theseus', auteur V.M. Straka. In dit boek wordt de hoofdpersoon wakker op een voor hem onbekend strand van een onbekende stad. De man is zijn geheugen kwijtgeraakt, heeft geen idee hoe hij heet, waar hij vandaan komt, waar hij is of waar hij naartoe gaat. Hij komt dwalend door de stad terecht in een kroeg, waar hij de vrouw ontmoet waar hij zijn verdere leven naar op zoek zal zijn. De man, die alleen S genoemd wordt, vaart over de wereld op een mysterieus en spookachtig schip. De bemanning van het schip leeft met dichtgenaaide monden en communiceert met elkaar door middel van fluitsignalen. Het schip brengt S van de ene naar de andere stad waar vreselijke misdaden zijn begaan, die uiteindelijk allemaal terug te voeren lijken op hetzelfde bedrijf.
Dit boek is dat wat je in handen hebt. Laag 2 is het voorwoord en de noten van de vaste vertaler van Straka, ene F.X. Caldeira. Deze noten geven een aardig inzicht in de relatie tussen de schrijver en zijn vertaler. Ze hebben elkaar nooit ontmoet, de schrijver blijkt een zeer mysterieuze figuur waarover, aldus het voorwoord, volop gespeculeerd werd: was het iemand met een activistisch, zelfs terroristische inslag? Pikant detail is dat Straka aangegeven had aan Caldeira dat hij hem eindelijk wilde gaan ontmoeten, en dat op het moment dat Caldeira aankomt in het hotel waar de ontmoeting plaats zou gaan vinden, Straka zelfmoord pleegt door uit het raam van zijn kamer te springen. Hierdoor krijgt Caldeira alleen een glimp in de diepte van de te pletter gevallen Straka te zien.
Het boek is zogenaamd uitgegeven in 1949, dus heeft de vormgever gekozen voor vergeelde pagina's in een linnen band, met een stickertje van de bibliotheek op de rug. En zo kom je bij... laag 3. Het boek is gevonden door de jonge studente Jenny, die als bijbaantje in de universiteitsbibliotheek werkt. In de kantlijn van het boek, aangevuld met brieven, kaartjes en zelfs een plattegrondje op een servetje, voeren zij en de eerste lener van het boek, een onderzoeker die werkt aan zijn proefschrift over Straka, een geschreven dialoog. Over de betekenis van de verschillende noten van Caldeira, over wat Straka wilde zeggen met zijn boek, over hun eigen angsten en onzekerheden. Samen ontrafelen zij het mysterie rondom Straka. Allengs wint hun gesprek aan urgentie als zij middenin een web van intriges blijken te zitten die allemaal draaien om het onthullen of juist verhullen van de waarheid rondom Straka en diens dood.

Wat een geweldig boek! Verhaallijnen en vormgeving versterken elkaar enorm. De thematiek: kun je iemand kennen die je nog nooit gezien hebt? Of jaag je dan je zelf gefabriceerde fata morgana's na, komt in elke laag terug. Een waar meesterwerk!

J.M. Coetzee - Summertime

In Summertime laat Coetzee een jonge Engelsman middels dagboekfragmenten en interviews een biografie van hemzelf schrijven. Een biografie die zich toespitst op Coetzees jaren als beginnend schrijver.

Wel een aardige vorm om je (fictionele) autobiografie in te gieten, al zet Coetzee zich wel wat al te nadrukkelijk neer als onaangenaam mens.

Tom Lanoye - Gelukkige slaven

Wat een verhaal! Twee mannen met dezelfde naam beginnen het verhaal elk op een verschillend continent en zullen elkaar ontmoeten op weer een ander continent. Dit is geen verklapper :-)
De eerste Tony Hanssen is met de vrouw van een rijke magnaat aan de boemel in Argentinië. En dan legt zij opeens het loodje... O jee!! De tweede Tony Hanssen is op neushoornjacht in Zuid-Afrika. Zeer illegaal natuurlijk. En dan is er ineens een andere kaper op de kust... O jee!!
In China ontmoeten zij elkaar weer nadat de ene Tony Hanssen, doordat hij voor de ander wordt aangezien, een flinke aframmeling heeft moeten incasseren, doorheeft dat er iemand anders met dezelfde naam in de buurt moet rondlopen. Als hij die zoekt en vindt, bekijken ze elk die ander die dezelfde naam draagt met minachting: wat een meelijwekkende figuur. Ze besluiten, elk op grond van totaal eigenbelang, een bondje te maken. Maar of hen dat niet verder van huis brengt?

Beklemmend verhaal, en tegelijkertijd zo vlot geschreven dat je het slecht weg kan leggen. En toch niet meer dan drie sterren waard ('goed boek') omdat het niet zal beklijven. Terwijl er genoeg humorvolle of schrijnende scenes in naar voren komen. Misschien komt het doordat beide Tony's zo vreselijk onaangenaam zijn, dat je je niet kunt verliezen in het boek. Niet kunt? Niet wilt!

Een paar citaten:

Die verscheurdheid was het enige wat hem irriteerde aan zijn job. Aan het bancaire uniform - een das en merkkledij - had hij zich ogenschijnlijk gedwee onderworpen. Inwendig, en daar ging het per slot om, was hij zichzelf blijven zien als een soort rebel. Een latente anarchist. Hoe vurig hij bij de buitenwacht zijn corporatistische trots ook mocht verdedigen, hij belette hem niet om zich innerlijk een missing link te blijven voelen. Een autonoom scharnier tussen het gewone volk waaruit hij stamde en het Herrenvolk van de haute finance waartoe hij nooit zou worden toegelaten. En waartoe hij nooit zou willen behoren to begin with.

's Werelds grootste gokpaleis, The Venetian, vormde een stad in de stad. Je hoefde voor en na het spelen nergens anders heen, dankzij de talrijke winkelpromenades, restaurantes, evenementhallen, bruidssuites, vergaderzalen, massagesalons, tandartspraktijken, correctieve-chirurgiekabinetten, sportclubs en minigolfbanen. De inkomhal alleen al overschaduwde die van het grootste palazzo in het echte Venetie. Er bestond ter wereld maar één gebouw met meer vloeroppervlakte. De bloemenveiling in Aalsmeer.

Seks was in het beste geval een bijproduct van affectie, meestal was het kinderspel en tijdsverlies. Echte liefde kende een veel hogere inzet. Verlangen, vertrouwen. De kameraadschap tussen man en vrouw, en hun onverbrekelijke band.

We vinden Tony Hanssen terug op een ander continent, in het holst van een winter die men in het land van zijn herkomst zou bestempelen als een veelbelovende lente of een genadige herfst.

Haar lange oorbellen leken gemaakt van platina en smaragd, maar haar bedroefde ogen fonkelden als geslepen antraciet.

Haruki Murakami - De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren

Weer levert Murakami een fabeltastische roman af over het zoeken naar een verloren liefde/vriendschap. Opnieuw kiest hij een andere manier om dit thema uit te werken. Dit keer een groep van vijf vrienden die, als ze 20 zijn, een van hen (de hoofdpersoon, Tsukuru) totaal onverwacht uit de groep stoot.
Zestien jaar later gaat Tsukuru, op sterk aandringen van Sala, de vrouw op wie hij enorm gek is, op zoek naar de reden waarom.
Tot dan toe heeft hij het gebeuren min of meer gelaten over zich heen laten komen. Hij bezoekt achtereenvolgens elk van hen om te horen wat er nou eigenlijk gebeurd is.
Wat hij altijd dacht: de anderen hebben allemaal een kleur in hun naam (en worden dus bij die naam genoemd: De Blauwe, De Rooie, Witje, Zwartje), en ik niet, dus ik ben saai en daarom willen ze niets meer met me te maken hebben, blijkt allerminst waar.
Ook het feit dat hij als enige de stad waarin ze zijn opgegroeid heeft verlaten om
Hier te vertellen wat er wel aan de hand is, is een te grote verklapper, dus dat doe ik niet. Daarvoor moet je Tsukuru Tazaki zelf maar lezen ;-)

De titel van de roman verwijst naar een pianocyclus van Franz Liszt, Pelgrimsjaren. Een van de pianowerken daarop, le mal du pays (onbestemde droefheid, zoals opgeroepen door de aanblik van een rustiek landschap (p. 65)), beschrijft heel goed hoe Tsukuru in het leven staat: een melancholisch ingestelde jonge man. Het stuk wordt door Witje, een van de vrienden uit de vriendengroep, regelmatig op de piano gespeeld. Het opnieuw horen van dit werk brengt Tsukuru in gedachten, gevoelens, emoties terug in het verleden, toen de vriendengroep nog een onverbrekelijke band met elkaar leek te hebben. Ook dat is iets dat Murakami in meerdere romans gebruikt: de kracht van de muzikale herinnering.

Wat ik ook zo heerlijk vond is dat het boek op vrij dik papier gedrukt is, en dat de snede heel grof is. Het geeft het boek een soort ouderwetsigheid die ik erg prettig vind...

Ergo: ook dit boek van Murakami is weer erg aanbevelenswaardig!

Lieve Joris - Op de vleugels van de draak

Een reisverslag van de Afrika-minnende Joris, die onderzoekt hoe de banden tussen niet-kolonisator China en diverse Afrikaanse landen zich ontwikkelen. Daartoe volgt ze een aantal Afrikanen die handel tussen China en Afrika drijven vanuit Dubai, vervolgens volgt ze Afrikanen die zich in China hebben gevestigd en daarna een aantal Chinezen met grote belangstelling voor dan wel ervaring in handelen met/leven in Afrika. En alles onderzocht op die fijne manier die Joris kenmerkt: alle tijd nemend om de verschillende mensen en hun levenswijze te leren kennen en te doorgronden, echt met hen (mee) te leven. En het gaat dus bij haar nooit om dé Afrikaan of dé Chinees maar om persoon x, y of z. Een paar voorbeelden.

Met de Congolese Dédé, Zaytoun, Guy en Rashida gaat ze mee shoppen in het Louvre Casa in Shunde (Guangzhou, China), ze kopen meubels. "Dédé en Zaytoun kiezen zeven identieke houten tafeltjes uit met als voet een Afrikaanse vrouw die en baby op de rug draagt; Guy koopt een verzilverd luipaard met opengesperde bek voor zijn salon VIP, zoals hij het noemt. (...) Dédé's korte dikke beentjes steken onder zijn short uit; zijn ruime hemd kan zijn buik niet verhullen en een Chinese verkoopster maakt achter zijn rug een vrouw-in-verwachting gebaar naar me en lacht samenzweerderig. (...) Naarmate de dag vordert, word ik steeds verdrietiger bij de gedachte aan de lange reis die de aankopen van de Lusangi's voor de boeg hebben. En dat terwijl het hout waarvan sommige meubels gemaakt zijn misschien wel uit Congo komt."

Later is ze in Bejing en gaat ze met Shudi (die ze langer volgt) en zijn vriend Shawn (zo genoemd omdat hij een poos in Australie gewoond heeft op pad. Ze willen een viool slijten aan een maestro. Een viool die ze geruild hebben voor een boeddhabeeld dat ze zelf antiek gemaakt hebben. "Shudi's oog viel op de viool. 'Hij is heel oud en in de koffer zit een vergeeld papier waarop iets geschreven staat in het Italiaans.' Hij is tevreden met zichzelf: verkopers hebben soms geen idee wat ze in hun winkel hebben. 'As hij een miljoen waard is, verdelen Shudi en ik de buit, zegt Shawn, 'jij krijgt ook een percentage, omdat je met ons mee bent gegaan.' Dat systeem ken ik uit Congo: wie aanwezig is bij een deal heeft het 'recht van het oog'. Er bestaat zelfs een 'recht van het oor'. 'Ja, ja,' roept Shawn, 'dat kennen wij ook!'. 'Ik hoef geen deel van het geld,' zeg ik, 'ik wil alleen het verhaal.'"

Zelf noemt Lieve Joris haar manier van interviewen 'treinconversaties', een woord dat haar door Shawn wordt aangereikt. " 'Zo noemde een journalist het ooit. Hij ging conversaties aan met treinpassagiers en werd geen enkele keer afgewezen omdat mensen ervan gingen dat ze hem nooit meer zouden zien.' Dat is wat ik doe: treinconversaties voeren. Alleen duren die soms jarenlang."

Heerlijk boek als je van haar manier van presenteren houdt: niet met cijfers, feiten en getallen, maar met verhalen. Ikzelf genoot er met volle teugen van!