John Boyne - The absolutist

Mooie maar ietwat voorspelbare roman van John Boyne, de schrijver van The boy in the striped pyjamas.

Het verhaal speelt zich afwisselend in 1916 en 1919 af. De 17-jarige Tristan Sadler bereidt zich in 1916 voor op de strijd in de Noord-Franse loopgraven. Hij heeft vrijwillig dienst genomen in het Britse leger, nadat hij een jaar eerder na een schandaal op school door zijn vader het huis uitgegooid is. In het trainingskamp leert hij William Bancroft kennen, en de twee worden dikke vrienden. Will stoort zich aan de manier waarop omgegaan wordt met de 'dienstweigeraar' in hun midden, pesterig 'feather man' genoemd. Na een gewelddadig incident aan het front weigert Will nog langer de wapens op te nemen.
Tristan keert na de oorlog getraumatiseerd terug naar Engeland. Een jaar na de oorlog vraagt hij de zus van Will, Marian, om een ontmoeting, zogenaamd om haar de brieven terug te geven die zij naar de in Frankrijk omgekomen Will stuurde. Eigenlijk wil hij vooral ook zijn hart luchten. Marian blijkt een eigenzinnige tante te zijn, die alleen in haar lichaamshouding aan de zachtmoedige Will doet denken. Tristan blijkt het luchten van zijn hart nog niet zo eenvoudig te vinden, want maakt hij daarmee niet meer stuk dan hem lief is?

Door de gekozen structuur: 1919 - 1916 - 1919 - 1916 etc wordt de spanning in het verhaal langzaam maar zeer zeker opgebouwd. Boyne weet dat met vaardige pen te doen. En hij dient keurig het als zinderend bedoelde slot op, dat ik helaas al eindeloos lang zag aankomen. Dus was het eind voor mij eerder een met zo'n pieuwwww leeglopend ballonnetje dan een slot dat met een knal je ingewanden door elkaar weet te schudden.

Als een soort encore gaan we dan nog even naar 1979, als Tristan en Marian elkaar nog een keer ontmoeten. Een ontmoeting waaruit blijkt dat beiden nog steeds dagelijks worstelen met wat er ruim 60 jaar eerder gebeurd is. De oorlog gaat nooit meer uit je...

Marlen Haushofer - De mansarde

Wat een eenzaamheid weet Haushofer met dit verhaal te tekenen, ongelofelijk. Tussen de verschillende personages is wel interactie, maar echt contact hebben ze niet met elkaar. Heel akelig.

Het verhaal draait om een week uit het leven van een echtpaar, eind jaren 60 van de vorige eeuw. Hij werkt buitenshuis, zij is een illustratrice, ze tekent met name insecten. Ze probeert steeds een vogel te tekenen, een vogel die zich bewust is van de andere vogels. Maar dat lukt niet en dat drijft haar tot wanhoop. Naast haar werk in de zolderkamer (de mansarde) zorgt ze voor het huishouden, zo gaat ze als een gek alle boekenkasten afstoffen. Hun oudste kind, een jongen, is het huis al uit. Het jongste kind, een tienermeisje, heeft niet zoveel aan haar ouders; zij laten haar vooral links liggen. Op maanddag beginnen er grote gele enveloppen op de deurmat te vallen. In de enveloppen zitten de dagboekaantekeningen die de vrouw maakte toen zij tijdens een akelige periode in haar leven, jaren geleden, ineens doof bleek en zou gaan herstellen in een huisje ergens in de bergen. Ze is ervan overtuigd dat ze als dove vrouw waardeloos is, mede door de opstelling van haar schoonmoeder.

Wat er nou precies de reden van is dat ze doof is geworden, wordt niet duidelijk, op de een of andere manier stelde me dat teleur. En aan de andere kant zijn de personages in het boek me sowieso al zo vreemd, het geheel staat zo ver van me af, dat dat ook wel weer passend was.

Een paar citaten

"Zelfs onze dochter is is ons vreemd. Ze is vijftien jaar en wet niet goed wat ze met ons moet beginnen. (...) Het is voor Ilse heel goed dat we haar niet echt nodig hebben en niet onbehoorlijk sterk aan haar gehecht zijn. Ilse behoort niet tot de binnenste cirkel."

"Ik haat de wekker. Hij staat op Huberts nachtkastje en ik kan hem niet afzetten. Terwijl ik er zeker van ben dat dat vervloekte ding ons vermoordt, elke dag een beetje. Alleen al het wachten tot de wekker gaat rinkelen is een kwelling. Ik ben bang voor het lawaai dat dat ding maakt. Hubert wantrouwt mij en heeft me verboden de wekker aan te raken; ik heb namelijk volgens hem al twee wekkers in het geniep om zeep gebracht. Dat klopt niet, ze vonden het gewoon niet prettig dat ik ze aanraakte, omdat e net zo'n hekel aan mij hebben als ik aan hen. Soms stel ik me voor hoe ik deze nieuwe wekker zou kunnen maltraiteren en dat lucht een beetje op. Hubert verbeeldt zich dat wekkers volkomen onschadelijke instrumenten zijn, in zijn blindheid vindt hij ze zelfs nuttig. Maar hij heeft er hoe dan ook geen idee van wat goed voor hem is en wat niet."

"Detectives zijn het onschadelijkste middel tegen zinloos gepieker. Je houdt er ook geen kater aan over. Om dezelfde reden waarom ik ze lees slaap ik ook zo graag."

Jeanette Winterson - Weight

In Weight vertelt Jeanette Winterson de mythe van Atlas en Heracles. Heracles heeft de opdracht gekregen appels te plukken in de tuin van de Hesperiden. Maar ja, dat kan een sterveling helemaal niet. Daarom gaat hij naar de vader van de Hesperiden, Atlas. Die is gestraft door de Griekse goden voor zijn rol in de strijd tussen de goden en de Titanen en moet het hemelgewelf dragen. Heracles biedt aan deze zware last tijdelijk op zich te nemen terwijl Atlas de appels plukt. Maar als Atlas terugkeert, weigert die zijn straf weer te torsen. De slimme Heracles weet Atlas met een list zover te krijgen dat hij die toch weer op zich neemt...

Tot zover niets nieuws, zelfs de Wikipedia kan je dit eeuwenoude verhaal vertellen. Maar ja, Winterson weet er wel een beeldschone vorm aan te geven zeg. Ohhhh, je leest bewonderend en ademloos. Wat een vertelkracht! Vijf sterren vanwege puur genieten.

Erin Morgenstern - The Night Circus

Wat een lekker boek! Een tegelijkertijd vrolijkmakend, verwonderingwekkend, en broeierig donker verhaal. Knap hoor! De cover en het feit dat het boek in zwart op snee is uitgegeven dragen aan die mengeling van sferen goed bij.

Het verhaal
Het is 1886. 's Nachts verschijnt het ineens: het mysterieuze circus dat alleen 's nachts open is en waar je wonderbaarlijke avonturen kunt beleven. En na een paar dagen is het ook zomaar ineens weer verdwenen. Overal laat het de mensen versteld staan. Want het is ook niet zo maar een circus maar het product van een weddenschap tussen twee machtige magiërs. Met als inzet het leven van de beste student van elk van hen. De mensen die in het circus werken, worden maar heel langzaam ouder, dus het lijkt erop dat de weddenschap wel eens eeuwig kan gaan duren. Maar wat gebeurt er wanneer de twee studenten op elkaar verliefd en besluiten niet op leven en dood te willen strijden?

Bohumil Hrabal - Too loud a solitude

Ach mensen, wat een prachtig boekje! We lazen het met de boekgrrls als eerbetoon aan de in februari overleden Paula, wiens all time favoriete boek het was.
Originele titel: Příliš hlučná samota (1976). Ik las de Engelse vertaling omdat de Nederlandse vertaling niet te vinden was.

Het verhaal
Al meer dan dertig jaar houdt de hoofdpersoon zich bezig met het tot enorme balen samenpersen van oud papier (lees: afgedankte of verboden boeken). Dag in, dag uit werkt hij in een keldertje waar alleen de muizen hem gezelschap houden. En af en toe een leuk zigeunermeisje. Verstrooiing tijdens en na het werk vindt hij in de drank, maar vooral in de boeken. Elke dag redt hij er een stuk of wat van de ondergang in zijn pers. Het is dan ook een zeer belezen man. Zijn huis is een boekenmausoleum: zelfs zijn toilet en bed zijn helemaal door geredde boeken ingebouwd. Lol tijdens het werk heeft hij als hij thema-balen maakt: in elke baal van een bepaalde dag een boek van schrijver x, y of z aan de buitenkant. Maar dan doet de mechanisatie zijn intrede.

Het verhaal klinkt simpel, maar het is zo mooi geschreven! Ik geef een paar citaten om een indruk te geven...

(...) because when I start reading I'm somewhere completely different, I'm in the text, it's amazing, I have to admit I've been dreaming, dreaming in a land of great beauty, I've been in the very heart of truth.

(...) my briefcase is full of books and that very night I expect them to tell me things about myself I don't know.

(...) when I hear the books above me plotting their revenge, and I am so terrified by the prospect of having them flatten me and then crash through each floor al the way to the basement, like an elevator, that I prefer sleeping in my chair by the window.

(...) they just went on working, pulling covers off books and tossing the bristling, horrified pages on the conveyor belt with the utmost calm and indifference, with no feeling for what the book might mean, not thought that somebody had to write the book, somebody had to edit it, somebody had to design it, somebody had to set it, somebody had to proofread it, somebody had to make the corrections, somebody had to read the galley proofs, and somebody had to check the page proofs, print the book, and somebody had to bind the book, and somebody had to pack the books into boxes, and somebody had to do the accounts, and somebody had to decide that the book was unfit to read, and somebody had to order it pulped, and somebody had to put all the books in storage, and somebody had to load them onto the truck, and somebody had to drive the truck here, where workers wearing orange and baby-blue gloves tore out the books' innards and tossed them onto the conveyor belt, which silently, inexorably jerked the bristling pages off to the gigantic press to turn them into bales, which went on to the paper mill to become innocent, white, immaculately letter-free paper, which eventually would be made into other, new, books.

Dave Eggers - What is the what

Dave Eggers heeft in What is the what het verhaal van Valentino Achak Deng en zijn lotgenoten opgetekend, vluchtelingen uit Zuid-Soedan. Hoe zijn dorp door regeringstroepen een lesje werd geleerd voor hun opstandigheid, hoe daarbij het dorp grotendeels werd afgeslacht, hoe Achak te voet, als deel van de zgn. Lost Boys of Sudan door Soedan en Ethiopie zwerft en uiteindelijk in een Keniaans vluchtelingenkamp terecht komt. Jaren zit hij daar, tot er een reddende arm vanuit de States wordt uitgestoken: een flinke groep Lost Boys mag zich daar vestigen. Hoe Achak de spil van zijn gemeenschap wordt: bij problemen raadplegen ze hem. Hij is ook een graag geziene spreker: hij is het gezicht van de Lost Boys.

Eggers heeft ervoor gekozen Achak zijn verhaal te laten vertellen aan de mensen die hem in zijn Amerikaanse flat overvallen. Hierdoor word je als lezer steeds heen en weer geslingerd tussen de sterke overlever en de hulpeloos overgeleverde. Jammer. Want die twee zijn niet goed te verenigen in dezelfde persoon. Het haalt bovendien de vaart uit het verhaal. Maar dat de moord op Achaks vriendin min of meer tussen neus en lippen genoemd wordt, is onvergefelijk. Daarom: twee sterren.

Jeffrey Euginides - The marriage plot

The marriage plot is de meest recente roman van Jeffrey Eugenides. Eerder genoot ik van zijn Middlesex en The virgin suicides.

Dit maal speelt het verhaal, dat draait om drie hoofdpersonen, zich op een Amerikaanse universiteit af, begin jaren '80. Als eerste is daar Madeleine Hanna, een braaf meisje uit een rijke familie. Ze studeert Engels en wil graag haar afstudeerscriptie schrijven over 'the marriage plot', het soort verhaal waarin Jane Austen uitblonk en waarin het gaat om het verleiden van je (grote) liefde tot een huwelijk.
En dan zijn er de twee mannen in haar leven: de ingetogen middelbareschoolkameraad Mitch, die dolverliefd op haar is, maar die met lede ogen toeziet dat Madeleine zich verbindt aan de charismatische manisch-depressieve Leonard. Hierop 'vlucht' Mitch met een vriend op een wereldreis, die voor hem, student religiestudies, ook een reis is op zoek naar Grote Antwoorden. En goh, wat is het toch lastig als jonge man begin jaren '80: je hoeft maar te dénken aan een vrouw of je wordt al beschuldigd van seksisme, zoals in een hilarische scène die zich in Parijs afspeelt.
Ondertussen kampt Leonard, die aangenomen is als onderzoeksassistent op een prestigieus laboratorium, met toenemende onzekerheid als gevolg van zijn medicatie en besluit hij op eigen houtje te minderen zodat hij weer de briljante invallen kan krijgen van voordat hij gediagnostiseerd was.

Wat een prachtig boek heeft Eugenides weer weten te schrijven. En ook genoot ik van de beschrijvingen van het universitaire leven in de tijd dat ik daar zelf ook in rond liep :-) Ook hier weer jongeren die kampen met hun (seksuele) identiteit, een thema dat als een rode draad door zijn boeken loopt. En dat die identiteit niet zo eenvoudig te definiëren is. Fijn!