Kate Atkinson - Life After Life

Wat als je na je sterven opnieuw geboren zou kunnen worden? Je leven opnieuw zou kunnen leven? En wat als je dan andere keuzes zou maken? Of de dingen nét anders verlopen? Hoe zou je leven er dan uit zien? Dat is het thema van Life After Life van Kate Atkinson. En het thema is werkelijk geweldig uitgewerkt.

Zo begint het boek met een proloog waarin de hoofdpersoon, Ursula Todd, iemand die toch verdacht veel op Adolf Hitler lijkt, dood schiet, waarna ze zelf doodgeschoten wordt door de beveiligers om hem heen.

Daarna begint het boek opnieuw en sterft Ursula tijdens haar geboorte doordat de dokter door het slechte weer niet op tijd kan komen. Vervolgens wordt ze opnieuw geboren, is de dokter net op tijd maar verdrinkt Ursula als ze een paar jaar oud is. En dan wordt ze weer geboren, en sterft ze aan de Spaanse griep. En zo voort en zo voort.

Gelukkig begint het boek niet steeds opnieuw hoor, maar haakt in op waar je tijdens het vorige leven de 'afslag' naar de dood hebt genomen. Ursula gaat wel of niet na haar middelbare schooltijd een poosje naar Frankrijk/Duitsland, krijgt wel of niet een minnaar, wel of niet gaat ze een relatie aan met een dronkaard, wel of niet ontkomt ze net aan een bombardement tijdens de tweede wereldoorlog.

Op momenten waar Ursula in vorige delen de afslag genomen heeft naar de dood, in het deel waar je dan bent een soort voorgevoel krijgt waardoor ze andere keuzes maakt. Natuurlijk verontrust het haar ouders zeer als ze het dienstmeisje van de trap duwt, zodat die het einde van de eerste wereldoorlog niet kan gaan vieren (weten zij veel dat het dienstmeisje in vorige delen de Spaanse griep meeneemt waardoor velen in het gezin sterven?). Dit deel komt meerdere keren terug, want 'practice makes perfect'. Ursula komt hierdoor in therapie. Erg sterk is dat de foto van de zoon van de therapeut op diens bureau, in een van de volgende delen verdwenen is. En Ursula dan een gevoel van gemis heeft.

Wat Atkinson aan het eind verkent is: wat als het Ursula in een van haar levens nou gelukt zou zijn om Hitler om te brengen? Zouden dan uiteindelijk de conflicten in het Midden-Oosten niet zijn ontstaan? Zouden we dan geen 9/11 hebben gehad?

Echt een aanrader, deze roman!

Manu Joseph - The illicit happiness of other people

Een roman waarin een Indiase vader antwoord probeert te vinden op de vraag waarom zijn 17-jarige zoon drie jaar eerder zelfmoord heeft gepleegd. En de mensen om hem heen vragen zich af waarom hij zich dat nu opnieuw afvraagt, want drie jaar geleden wist toch ook niemand het?

Unni Chaco is 17 als hij zich van het balkon van zijn ouderlijk huis de dood in stort. Hij is een op het eerste gezicht gewone tiener, bezig met school, zijn toekomst, zijn hobby als cartoonist. Zijn vader, de dronkelap Ousep, krijgt drie jaar erna een envelop met daarin een cartoon van de hand van Unni. Die cartoon zonder woorden gaat over Mariamma, zijn vrouw, en dat doet Ousep vermoeden dat hij nu eindelijk de sleutel tot het mysterie van de dood van zijn zoon in handen heeft. Hij gaat opnieuw het rondje langs de vrienden van zijn zoon maken. Hilarisch is de periode waarin hij post vat voor het huis van een van hen, de jongen die al tijden binnen zit, en die zelfs zijn ouders niet binnen laat.
Ondertussen probeert zijn vrouw haar vreselijk saaie leventje als huisvrouw en moeder op te leuken door 'spion' te zijn voor de katholieke priester uit de buurt: wie houdt zich wel en niet aan de plichten van het katholieke leven? En hoe kan ze zich ontdoen van haar man, die dronken nietsnut met de losse handjes? Ze is hopeloos teleurgesteld in het leven en beklaagt zich dagelijks luidkeels over al diegenen die haar onrecht aan hebben gedaan.
Hun overgebleven kind, de inmiddels 12-jarige Thoma, probeert min of meer wanhopig het gat te vullen dat door de zelfmoord van zijn door iedereen geliefde grote broer is geslagen: bij zijn vader (kansloos), bij zijn moeder (kansloos), op school (kansloos) en bij zijn knappe buurmeisje (kansloos). Het kansloze van zijn pogingen om de voetsporen van zijn broer te treden ziet hij, aan het begin staand van de pubertijd nog niet in.

Als je ook maar een beetje van de sfeer van Indiase romans houdt: de mengeling van humor en ernst, de als verzinsel verpakte maatschappijkritiek, dan zul je hiervan genieten. Dat deed ik in ieder geval met volle teugen!

David Mitchell - The Bone Clocks

Wat heeft Mitchell weer een prachtroman afgeleverd!

Het verhaal begint in 1984, als de 15-jarige Holly Sykes na een puberruzie met haar moeder besluit van huis weg te lopen, zo van 'dat zal haar leren!'. Het eerste hoofdstuk van de zes gaat over haar belevenissen in de eerste dagen na dit gebeuren.
Daarna springen we in het tweede hoofdstuk naar 1991, waar Cambridge-student Hugo Lamb zich als beursaal op ingenieuze wijze staande weet te houden tussen de rijke eliteboys.
Vervolgens springen we naar 2004, waar oorlogsverslaggever Ed Brubeck zijn verveling probeert te verbergen als hij Bagdad moet verlaten om bij het huwelijk van zijn schoonzus en zwager aanwezig te zijn.
In hoofdstuk vier, dat zich afspeelt tussen 2014 en 2020, is de hoofdpersoon de ooit gevierde schrijver Crispin Hershey. Hij heeft sinds zijn enorme succesroman met de schitterende titel 'dessicated embryos' eigenlijk niet echt meer succes gehad en we leven mee met zijn wanhopige pogingen om zijn vergane glorie opnieuw leven in te blazen.

Tot zover lijkt het in mijn beschrijving een rechttoe-rechtaan leuk verhaal. Maar door deze verhalen heen speelt een soort oorlog tussen twee groepen 'onsterfelijken'. De ene groep mensen is in staat om hun ziel te transplanteren in het lichaam van een daarvoor geschikt ander mens, de andere groep voedt zich met de ziel van levenden. Dat het werkt blijkt: één van hen leeft zo al een aantal millennia! Een griezelige gedachte en met name in de laatste twee hoofdstukken fantastisch uitgewerkt!

Wat leuk is, is dat voor de lezer die ook ander werk van Mitchell kent, bepaalde personages terugkomen (bv dr Marinus uit Jacob de Zoet speelt een grote rol in deze nieuwe roman). Een ook de constructie van in elkaar overlopende verhalen, die zo kenmerkend is voor veel van Mitchell's romans, komt hierin terug.

Maya Angelou - I know why the caged bird sings

Ik heb echt enorm genoten van Maya Angelou - I know why the caged bird sings, waarin de dit jaar overleden schrijfster haar jeugd als jong zwart meisje beschrijft in de jaren '30 van de vorige eeuw beschrijft. Het verscheen in mijn geboortejaar, 1969.
Wat een jeugd is dat geweest! Als peuter van 3 samen met haar broertje van 4 op de trein dwars door de States gezet door hun ouders die niet voor hen konden zorgen, en zo belanden zij bij de diep-religieuze grootmoeder van vaders zijde. Die heeft een winkel in het zwarte deel van het zeer sterk gesegregeerde Stamps in Arkensas. Dit levert prachtige verhalen op van het leven Maya als peuter en kleuter.
Maar dan staat ineens hun vader op de stoep. Hij neemt ze mee naar St. Louis, waar ze bij hun moeder in huis komen te wonen. Die heeft een nieuwe man, die met z'n tengels niet van de kleine Maya af kan blijven. Nadat hij Maya zelfs verkracht (iets dat hem duur komt te staan), worden zij en haar broer Bailey (dan 8 en 9 jaar oud) weer teruggebracht naar Stamps. Waar ze meehelpen in de winkel, en Maya een korte tijd dienst doet als lekker eigenwijs dienstmeisje bij een witte vrouw. Hilarische, maar ook o, zo schrijnende hoofdstukken levert dat op.
Maya is een erg slim meisje en als ze naar de middelbare school gaat, worden zij en Bailey weer bij hun moeder ondergebracht. Maya snapt dan beter wat haar mooie moeder eigenlijk doet: ze is bazin van een aantal gokhuizen (en misschien ook van bordelen??). Het leven als jonge vrouw in zo'n huis is niet eenvoudig... Zeker ook niet omdat haar broer het lievelingetje van hun moeder is. Tot ook hun relatie door Bailey's pubertijd zo onder druk komt te staan.

Erg, erg mooi.

John Boyne - The house of special purpose

In The house of special purpose heeft John Boyne het verhaal van Anastacia, de dochter van de laatste Russische Tsaar, van wie lange tijd het gerucht rond ging dat zij de moord op haar familie in 1917 overleefd zou hebben, als uitgangspunt genomen. Wat zou er van haar gekomen kunnen zijn als zij deze slachting inderdaad overleefd zou hebben?
Als vehikel gebruikt hij daarvoor de boerenjongen Georgy, die door min of meer (on)gelukkig toeval als gezelschapsjongen annex lijfwacht voor het ziekelijke zoontje van de Tsaar aan het hof komt en daar verliefd wordt op Anastacia.

Lekker leesbare chips, zo zou mijn omschrijving voor dit boek van John Boyne zijn. Lekker, want Boyne weet een interessante schets van het Rusland van het begin van de vorige eeuw te schetsen. Leesbare chips, want het is allemaal zó voorspelbaar, zó weinig verrassend, dat ik mezelf betrapte op bladerend lezen. Vandaar: twee sterren: niet met tegenzin uitgelezen, maar erg veel plezier heb ik er niet aan mogen beleven.

Overigens vond ik het leuk dat toen we dit boek in mijn leesgroep bespraken, een van de leden het totaal anders gelezen bleek te hebben: als een soort Forrest Gump, waarbij de manier van presenteren vooral dient om de historische gebeurtenissen van een heel tijdperk in een romancontext te gieten. Dat vond ik een leuke ingeving :-)

Gabrielle Zevin - The collected works of A.J. Fikry

The Collected Works of A.J. Fikry (in het Nederlands vertaald als 'de verzamelde werken van A.J. Fikry, boekhandelaar) van Gabrielle Zevin raad ik iedere boekenliefhebber aan, want het is een boek over een boekhandelaar :-)

Het verhaal
Een klein eilandje ergens aan de kust van de VS. In de zomer drukbezocht door toeristen, in de winter vrijwel uitgestorven. Op het eilandje is een boekhandel gevestigd, Island Books, met als eigenaar de nog A.J. Fikry, een groot liefhebber van het korte verhaal. Hij is onlangs weduwnaar geworden en probeert zijn verdriet weg te drinken. Tot op een dag de tweejarige Maya in zijn winkel wordt achtergelaten. Haar liefde voor boeken zorgt ervoor dat zij het hart van A.J. al snel verovert. Om ervoor te zorgen dat hij haar kan adopteren, brengt hij als de wiedeweerga zijn leven op orde. Als hij dan ook nog een erg leuke nieuwe vrouw trouwt, lijkt hun geluk compleet.
Tot zover kan ik het al aanbevelen want het is gewoon een erg mooi liefdesverhaal. Over liefde in de breedste zin des woords: liefde voor je partner, kind, maar ook voor je plek (fysiek en in de maatschappij), je vak, ga zo maar door.

A.J. geeft aan Maya aan het begin van elk hoofdstuk impressies van bekende en minder bekende korte verhalen, die op hun beurt natuurlijk weer een link met hun levens hebben. Dat is al erg leuk, maar het wordt voor een boekenliefhebber helemaal smullen als het in het hoofdverhaal over schrijvers en/of boeken gaat. En dat gaat het, duh! Ik ken lang niet alle genoemde werken, maar een flink aantal en dat is leuk!

Nelleke Noordervliet - De leeuw en zijn hemd

Je moet behoorlijk ingevoerd zijn in de "vaderlandsche geschiedenis" om dit boekje te kunnen volgen, waarin Nelleke Noordervliet een aantal eminente figuren uit ons verleden bezoekt om het te hebben over de Nederlandse identiteit.
Ik geniet wel steeds weer van de schrijfstijl van Noordervliet. Daarom toch nog twee sterren.

Er zit een aantal aardige gedachten in:
"De geschiede is een hoer. Goud of zwart: het is een kwestie van perspectief. Ik ben een collaborateur en verzetsheld, dichter en dominee, koopman en kruidenier, avant-garde en achterhoede. Ik hef beurtelings de wijsvinger en de middelvinger."

"Het oordeel van de lateren brengt de schifting aan."

Naschrift: ik hoorde later dat er een website bij het boekje hoort waar je de geschiedkundige achtergrond kunt nalezen die ik zo miste. Dat scheelt een hoop!