Ali Smith - How to be both

Heerlijk boek weer van Ali Smith. Het is in twee edities verschenen: in de ene editie begin je in de 15e eeuw, met het verhaal van de Italiaanse schilder Francescho del Cossa, waarna je in het tweede deel overspringt naar het hier en nu, bij de 16-jarige Britse Georgia (George) (allebei de delen heten overigens 'one'). Ik las de editie die begon met het verhaal over George, dus dat ga ik hier volgen...

Het verhaal
De 16-jarige George is diep in de rouw om haar moeder die een paar maanden geleden totaal onverwachts overleden is na een acute allergische reactie. Die gekke, leuke, onvoorspelbare vrouw, die haar kinderen een paar maanden voor haar dood nog meenam naar het Italiaanse Ferrara om daar de fresco's te gaan zien waarover ze in een artikel las: fresco's van de hand van een Italiaanse 15e eeuwse schilder, waarvan men alleen weet dat hij bestaan heeft doordat hij een brief heeft geschreven aan zijn opdrachtgever waarin hij om meer loon heeft gevraagd voor de fresco's, gezien de uitzonderlijke kwaliteit van zijn werk. Als ze eenmaal in Italië zijn, is haar moeder de naam van de schilder vergeten, maar dat geeft niets: de fresco's zijn schitterend. Uitgebreid worden de verschillende taferelen in een van de palazzo's beschreven.
En dan ineens is haar moeder dood. Haar vader vlucht in drank, haar broertje is eigenlijk nog te klein om echt te begrijpen wat er aan de hand is. En George? Die begint met het obsessief bekijken van een pornofilmpje waarin een duidelijk gedrogeerd meisje door een oudere man misbruikt wordt. Alsof ze daarmee het leed dat het meisje heeft moeten ondergaan kan goedmaken.
George is een beetje een buitenbeentje in de klas, mede doordat ze zeer intelligent moet zijn (dat wordt nooit met zoveel woorden gezegd, maar het overduidelijk) en de irritante gewoonte heeft om de mensen om zich heen te verbeteren. Als ze door de al even buitenbeentjerige Helena gered wordt van een pesterij door klasgenoten, worden de twee vriendinnen. Helena (H. voor vrienden) is overduidelijk verliefd op George.
Als H. en George samen een project moeten doen over Sympathie en Empathie, bedenken ze dat het leuk zou zijn om dat te baseren op de 15-eeuwse schilder waar Georges moeder zo van onder de indruk was. Al zoekend komt George erachter dat er een schilderij van deze Del Cossa in de Londense National Gallery hangt. George gaat daar dag in, dag uit naartoe, om het schilderij in kwestie te bestuderen. En dat brengt de schilder een soort van weer tot leven, want in het tweede deel lees je vanuit diens perspectief: de geest van Francescho merkt dat er iemand (George!) naar zijn schilderij zit te kijken. De geest reist met George mee, ziet haar obsessieve bekijken van de pornofilm. De geest maakt mee dat ze daarna een nieuwe obsessie ontwikkelt: ze gaat posten voor het huis van een mysterieuze kennis van haar moeder. Daardoor komt ze minder in het museum en als gevolg daarvan glijdt de geest van Francescho terug de vergetelheid in...
Ondertussen heb je ook over het leven van Francescho het nodige meegekregen: geboren als een meisje besluiten zij en haar ouders dat ze haar talenten als kunstenaar alleen maar zal kunnen gebruiken als ze zich voortaan voor zal doen als jongen. En dat doet ze. Natuurlijk houdt ze niet iedereen voor de gek: als haar vriend en beschermheer Barto haar meeneemt naar een hoerenkast maakt ze daar de slimme deal dat de hoertjes doen alsof Francescho hen een geweldige nacht heeft bezorgd, ze hen zal betalen met portretten. Op die wijze maakt ze zich de menselijke anatomie eigen. En de liefde.
Totdat ook Francescho, na het overlijden van haar beide ouders, niet meer weet waar ze het moet zoeken. Barto probeert haar te helpen door haar twee bekers water te laten drinken: een beker van de vergetelheid en een beker van herinneringen. Als je die in de goede volgorde drinkt, word je weer even helemaal 'schoon', waardoor de pijn van alle herinneringen aan de nare dingen die je zijn overkomen, weer kunt verdragen. Een prachtige scène.

How to be both: jongen én meisje, hier én daar, toen én nu, bekijken én bekeken worden. Ali Smith weet het allemaal op een prachtige manier met elkaar te verbinden. Ik ben trouwens erg benieuwd hoe iemand die met Francescho's verhaal begonnen is de roman heeft beleefd. Dat lijkt me nog knap ingewikkeld. Maar misschien denkt die persoon dat ook wel van mijn editie :-)

Chimamanda Ngozi Adichie - Americanah

Wat ben ik toch een bofkont, want alweer heb ik een prachtig boek gelezen: Americanah van de Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie.

Een schitterend verhaal over een zeer intelligente Nigeriaanse jonge vrouw, Ifemelu, die gaat studeren in de States en er daar ineens achter komt dat ze zwart is en dat eigenlijk alle andere Amerikanen daarom op haar neerkijken. Ze verdiept zich in hoe haar nieuwe landgenoten omgaan met "race" (onderaan staan zwarten, dan hispanics, daarboven de Aziaten en witten bovenaan) en legt haar belevenissen vast in een al snel enorm populair blog waarmee ze zichzelf meer dan kan bedruipen. Hoe er gereageerd wordt als ze een relatie met een succesvolle blanke man krijgt. En hoe ze er ook niet bij hoort als ze een daarna een zwarte Amerikaan als levensgezel krijgt. Tot ze op een goede dag impulsief besluit alles achter te laten en terug te gaan naar Nigeria.

Parallel hieraan lezen we hoe haar eerste liefde, Obinze, als illegaal terecht komt in Engeland nadat het hem, hoog opgeleid, in eigen land niet lukt om aan de bak te komen. In Engeland werkt hij op de ID van iemand anders (die in ruil hiervoor een groot deel van zijn salaris opeist), probeert hij een schijnhuwelijk aan te gaan, en leeft hij dag in dag uit met de angst ontmaskerd en gedeporteerd te worden. Wat natuurlijk ook gebeurt. Terug in eigen land komt hij via een beschermheer aan een baan als vastgoedhandelaar, wat hem in no time tot de rijke elite van Nigeria doet toetreden. Hij trouwt goed, krijgt een mooi dochtertje. Maar hij heeft het gevoel dat hij in dit succesvolle leven te gast is, ook hier denkt hij dat het slechts een kwestie van tijd is voor hij door de mand valt.

Een verkenning naar wat mensen tot elkaars gelijken maakt: is het intelligentie, bestedingspatroon, opvoeding, religie, ras? Een indringende beschrijving van wat het is, hoe het voelt, racisme. En dat dat dus echt wat anders is dan vooroordelen ten opzichte van andersoortige mensen. En dat allemaal beschreven in een mooi verhaal, met vlotte pen.

Zo'n boek om nog lang en vaak aan terug te denken!

Kate Atkinson - Life After Life

Wat als je na je sterven opnieuw geboren zou kunnen worden? Je leven opnieuw zou kunnen leven? En wat als je dan andere keuzes zou maken? Of de dingen nét anders verlopen? Hoe zou je leven er dan uit zien? Dat is het thema van Life After Life van Kate Atkinson. En het thema is werkelijk geweldig uitgewerkt.

Zo begint het boek met een proloog waarin de hoofdpersoon, Ursula Todd, iemand die toch verdacht veel op Adolf Hitler lijkt, dood schiet, waarna ze zelf doodgeschoten wordt door de beveiligers om hem heen.

Daarna begint het boek opnieuw en sterft Ursula tijdens haar geboorte doordat de dokter door het slechte weer niet op tijd kan komen. Vervolgens wordt ze opnieuw geboren, is de dokter net op tijd maar verdrinkt Ursula als ze een paar jaar oud is. En dan wordt ze weer geboren, en sterft ze aan de Spaanse griep. En zo voort en zo voort.

Gelukkig begint het boek niet steeds opnieuw hoor, maar haakt in op waar je tijdens het vorige leven de 'afslag' naar de dood hebt genomen. Ursula gaat wel of niet na haar middelbare schooltijd een poosje naar Frankrijk/Duitsland, krijgt wel of niet een minnaar, wel of niet gaat ze een relatie aan met een dronkaard, wel of niet ontkomt ze net aan een bombardement tijdens de tweede wereldoorlog.

Op momenten waar Ursula in vorige delen de afslag genomen heeft naar de dood, in het deel waar je dan bent een soort voorgevoel krijgt waardoor ze andere keuzes maakt. Natuurlijk verontrust het haar ouders zeer als ze het dienstmeisje van de trap duwt, zodat die het einde van de eerste wereldoorlog niet kan gaan vieren (weten zij veel dat het dienstmeisje in vorige delen de Spaanse griep meeneemt waardoor velen in het gezin sterven?). Dit deel komt meerdere keren terug, want 'practice makes perfect'. Ursula komt hierdoor in therapie. Erg sterk is dat de foto van de zoon van de therapeut op diens bureau, in een van de volgende delen verdwenen is. En Ursula dan een gevoel van gemis heeft.

Wat Atkinson aan het eind verkent is: wat als het Ursula in een van haar levens nou gelukt zou zijn om Hitler om te brengen? Zouden dan uiteindelijk de conflicten in het Midden-Oosten niet zijn ontstaan? Zouden we dan geen 9/11 hebben gehad?

Echt een aanrader, deze roman!

Manu Joseph - The illicit happiness of other people

Een roman waarin een Indiase vader antwoord probeert te vinden op de vraag waarom zijn 17-jarige zoon drie jaar eerder zelfmoord heeft gepleegd. En de mensen om hem heen vragen zich af waarom hij zich dat nu opnieuw afvraagt, want drie jaar geleden wist toch ook niemand het?

Unni Chaco is 17 als hij zich van het balkon van zijn ouderlijk huis de dood in stort. Hij is een op het eerste gezicht gewone tiener, bezig met school, zijn toekomst, zijn hobby als cartoonist. Zijn vader, de dronkelap Ousep, krijgt drie jaar erna een envelop met daarin een cartoon van de hand van Unni. Die cartoon zonder woorden gaat over Mariamma, zijn vrouw, en dat doet Ousep vermoeden dat hij nu eindelijk de sleutel tot het mysterie van de dood van zijn zoon in handen heeft. Hij gaat opnieuw het rondje langs de vrienden van zijn zoon maken. Hilarisch is de periode waarin hij post vat voor het huis van een van hen, de jongen die al tijden binnen zit, en die zelfs zijn ouders niet binnen laat.
Ondertussen probeert zijn vrouw haar vreselijk saaie leventje als huisvrouw en moeder op te leuken door 'spion' te zijn voor de katholieke priester uit de buurt: wie houdt zich wel en niet aan de plichten van het katholieke leven? En hoe kan ze zich ontdoen van haar man, die dronken nietsnut met de losse handjes? Ze is hopeloos teleurgesteld in het leven en beklaagt zich dagelijks luidkeels over al diegenen die haar onrecht aan hebben gedaan.
Hun overgebleven kind, de inmiddels 12-jarige Thoma, probeert min of meer wanhopig het gat te vullen dat door de zelfmoord van zijn door iedereen geliefde grote broer is geslagen: bij zijn vader (kansloos), bij zijn moeder (kansloos), op school (kansloos) en bij zijn knappe buurmeisje (kansloos). Het kansloze van zijn pogingen om de voetsporen van zijn broer te treden ziet hij, aan het begin staand van de pubertijd nog niet in.

Als je ook maar een beetje van de sfeer van Indiase romans houdt: de mengeling van humor en ernst, de als verzinsel verpakte maatschappijkritiek, dan zul je hiervan genieten. Dat deed ik in ieder geval met volle teugen!

Maya Angelou - I know why the caged bird sings

Ik heb echt enorm genoten van Maya Angelou - I know why the caged bird sings, waarin de dit jaar overleden schrijfster haar jeugd als jong zwart meisje beschrijft in de jaren '30 van de vorige eeuw beschrijft. Het verscheen in mijn geboortejaar, 1969.
Wat een jeugd is dat geweest! Als peuter van 3 samen met haar broertje van 4 op de trein dwars door de States gezet door hun ouders die niet voor hen konden zorgen, en zo belanden zij bij de diep-religieuze grootmoeder van vaders zijde. Die heeft een winkel in het zwarte deel van het zeer sterk gesegregeerde Stamps in Arkensas. Dit levert prachtige verhalen op van het leven Maya als peuter en kleuter.
Maar dan staat ineens hun vader op de stoep. Hij neemt ze mee naar St. Louis, waar ze bij hun moeder in huis komen te wonen. Die heeft een nieuwe man, die met z'n tengels niet van de kleine Maya af kan blijven. Nadat hij Maya zelfs verkracht (iets dat hem duur komt te staan), worden zij en haar broer Bailey (dan 8 en 9 jaar oud) weer teruggebracht naar Stamps. Waar ze meehelpen in de winkel, en Maya een korte tijd dienst doet als lekker eigenwijs dienstmeisje bij een witte vrouw. Hilarische, maar ook o, zo schrijnende hoofdstukken levert dat op.
Maya is een erg slim meisje en als ze naar de middelbare school gaat, worden zij en Bailey weer bij hun moeder ondergebracht. Maya snapt dan beter wat haar mooie moeder eigenlijk doet: ze is bazin van een aantal gokhuizen (en misschien ook van bordelen??). Het leven als jonge vrouw in zo'n huis is niet eenvoudig... Zeker ook niet omdat haar broer het lievelingetje van hun moeder is. Tot ook hun relatie door Bailey's pubertijd zo onder druk komt te staan.

Erg, erg mooi.

Gabrielle Zevin - The collected works of A.J. Fikry

The Collected Works of A.J. Fikry (in het Nederlands vertaald als 'de verzamelde werken van A.J. Fikry, boekhandelaar) van Gabrielle Zevin raad ik iedere boekenliefhebber aan, want het is een boek over een boekhandelaar :-)

Het verhaal
Een klein eilandje ergens aan de kust van de VS. In de zomer drukbezocht door toeristen, in de winter vrijwel uitgestorven. Op het eilandje is een boekhandel gevestigd, Island Books, met als eigenaar de nog A.J. Fikry, een groot liefhebber van het korte verhaal. Hij is onlangs weduwnaar geworden en probeert zijn verdriet weg te drinken. Tot op een dag de tweejarige Maya in zijn winkel wordt achtergelaten. Haar liefde voor boeken zorgt ervoor dat zij het hart van A.J. al snel verovert. Om ervoor te zorgen dat hij haar kan adopteren, brengt hij als de wiedeweerga zijn leven op orde. Als hij dan ook nog een erg leuke nieuwe vrouw trouwt, lijkt hun geluk compleet.
Tot zover kan ik het al aanbevelen want het is gewoon een erg mooi liefdesverhaal. Over liefde in de breedste zin des woords: liefde voor je partner, kind, maar ook voor je plek (fysiek en in de maatschappij), je vak, ga zo maar door.

A.J. geeft aan Maya aan het begin van elk hoofdstuk impressies van bekende en minder bekende korte verhalen, die op hun beurt natuurlijk weer een link met hun levens hebben. Dat is al erg leuk, maar het wordt voor een boekenliefhebber helemaal smullen als het in het hoofdverhaal over schrijvers en/of boeken gaat. En dat gaat het, duh! Ik ken lang niet alle genoemde werken, maar een flink aantal en dat is leuk!

Maartje Wortel - IJstijd

IJstijd gaat over een jonge man, James Dillard die in een hotel leeft in Amsterdam, nadat het uit is geraakt met zijn vriendin Marie. Zijn moeder is een workaholic die zoveel geld verdient dat zijn vader met diens vader het halve jaar op Hawaii kan wonen en de zoon dure wijnen drinkend en dito kaasjes etend in zijn hotelkamer voor de tv kan liggen, zwelgend in zelfmedelijden.
Dan wordt hij vanuit het niets opgebeld door ene Monica, redacteur bij een uitgeverij, "of hij een boek wil schrijven". Hij zegt ja, al heeft hij a. geen idee waarom ze het hem vraagt, hij is immers geen schrijver en b. geen idee heeft waarover hij zou moeten schrijven. Maar ja, als hij nee zegt, ziet hij Monica niet meer, en juist bij haar heeft hij het gevoel dat zij hem over het verlies van Marie heen kan helpen. Er volgen hilarische scènes als Monica hem introduceert in het schrijverswereldje.
Parallel hieraan lees je over de liefde tussen de hoofdpersoon en Marie: hoe zij elkaar ontmoeten in de regen, hoe Marie alleen uit de kleren gaat als het licht uit is, maar dan ook niet te stoppen is, welke haat-verhouding ze met haar lichaam heeft. Hoe de hoofdpersoon haar meent te kunnen redden van zichzelf en daar uiteraard niet in slaagt.

Een heel, heel, heel erg mooi, niet oordelend geschreven relaas van een hartstochtelijke liefde die gedoemd is te mislukken.

Lieve Joris - Op de vleugels van de draak

Een reisverslag van de Afrika-minnende Joris, die onderzoekt hoe de banden tussen niet-kolonisator China en diverse Afrikaanse landen zich ontwikkelen. Daartoe volgt ze een aantal Afrikanen die handel tussen China en Afrika drijven vanuit Dubai, vervolgens volgt ze Afrikanen die zich in China hebben gevestigd en daarna een aantal Chinezen met grote belangstelling voor dan wel ervaring in handelen met/leven in Afrika. En alles onderzocht op die fijne manier die Joris kenmerkt: alle tijd nemend om de verschillende mensen en hun levenswijze te leren kennen en te doorgronden, echt met hen (mee) te leven. En het gaat dus bij haar nooit om dé Afrikaan of dé Chinees maar om persoon x, y of z. Een paar voorbeelden.

Met de Congolese Dédé, Zaytoun, Guy en Rashida gaat ze mee shoppen in het Louvre Casa in Shunde (Guangzhou, China), ze kopen meubels. "Dédé en Zaytoun kiezen zeven identieke houten tafeltjes uit met als voet een Afrikaanse vrouw die en baby op de rug draagt; Guy koopt een verzilverd luipaard met opengesperde bek voor zijn salon VIP, zoals hij het noemt. (...) Dédé's korte dikke beentjes steken onder zijn short uit; zijn ruime hemd kan zijn buik niet verhullen en een Chinese verkoopster maakt achter zijn rug een vrouw-in-verwachting gebaar naar me en lacht samenzweerderig. (...) Naarmate de dag vordert, word ik steeds verdrietiger bij de gedachte aan de lange reis die de aankopen van de Lusangi's voor de boeg hebben. En dat terwijl het hout waarvan sommige meubels gemaakt zijn misschien wel uit Congo komt."

Later is ze in Bejing en gaat ze met Shudi (die ze langer volgt) en zijn vriend Shawn (zo genoemd omdat hij een poos in Australie gewoond heeft op pad. Ze willen een viool slijten aan een maestro. Een viool die ze geruild hebben voor een boeddhabeeld dat ze zelf antiek gemaakt hebben. "Shudi's oog viel op de viool. 'Hij is heel oud en in de koffer zit een vergeeld papier waarop iets geschreven staat in het Italiaans.' Hij is tevreden met zichzelf: verkopers hebben soms geen idee wat ze in hun winkel hebben. 'As hij een miljoen waard is, verdelen Shudi en ik de buit, zegt Shawn, 'jij krijgt ook een percentage, omdat je met ons mee bent gegaan.' Dat systeem ken ik uit Congo: wie aanwezig is bij een deal heeft het 'recht van het oog'. Er bestaat zelfs een 'recht van het oor'. 'Ja, ja,' roept Shawn, 'dat kennen wij ook!'. 'Ik hoef geen deel van het geld,' zeg ik, 'ik wil alleen het verhaal.'"

Zelf noemt Lieve Joris haar manier van interviewen 'treinconversaties', een woord dat haar door Shawn wordt aangereikt. " 'Zo noemde een journalist het ooit. Hij ging conversaties aan met treinpassagiers en werd geen enkele keer afgewezen omdat mensen ervan gingen dat ze hem nooit meer zouden zien.' Dat is wat ik doe: treinconversaties voeren. Alleen duren die soms jarenlang."

Heerlijk boek als je van haar manier van presenteren houdt: niet met cijfers, feiten en getallen, maar met verhalen. Ikzelf genoot er met volle teugen van!

Dave Eggers - The Circle

Een dystopische roman waarin Dave Eggers een wereld schetst van meten is weten, met volledige openheid van doen en laten. Een wereld waarin, omdat er alles wordt vastgelegd, men altijd zijn/haar beste beentje voorzet en criminaliteit dus tot het verleden behoort. Ergo, een ideale wereld!

Het verhaal
De 24-jarige Mae Holland is enorm verguld met haar nieuwe baan: ze gaat bij de klantenservice van een soort mega-Google-Facebook-bedrijf, The Circle, werken. Ze is aan deze prestigieuze baan gekomen via haar kamergenote van de universiteit, Annie, die daar hoog in de hiërarchie staat. Al snel blijkt het werken op de klantenservice meer dan het van 9-5 uur beantwoorden van vragen van klanten. Hilarisch is het correctiegesprek dat ze met haar baas heeft als ze een uitnodiging van een voor haar onbekende medewerker uit een andere afdeling niet geaccepteerd heeft en die zich daardoor buitengewoon gekwetst voelt: van haar wordt verwacht dat ze actief is binnen de gemeenschap die de werknemers van The Circle vormen, en dat ze daarover actief aan de buitenwereld bericht via de verschillende social media-tools van The Circle. Mae wil graag een goede werknemer zijn dus stort ze zich in het gemeenschapsleven van The Circle. Op een bijeenkomst ontmoet ze de buitengewoon aantrekkelijke en mysterieuze Kalden. De ontmoetingen met hem besluit ze voor zichzelf te houden, iets wat natuurlijk geheel tegen de regels is want je wordt als Circler geacht je hele leven in de openbaarheid te gooien. Als Mae op een avond na een ruzie met haar ouders (die ze alleen maar wil helpen in de moeilijke periode die ze hebben doordat de vader van Mae snel voortschrijdende MS heeft, ondankbare wezens dat zij in ruil daarvoor niet hun hele leven op het net willen hebben!) een kajak 'leent' en daarbij door de veiligheidscamera's van collega's betrapt wordt, besluit ze: privacy is theft! Ze wordt voorvechter van volledige openheid en gaat voortaan met een camera op haar borst door het leven. Dat leidt tot enorme populariteit: al snel heeft ze vele honderdduizenden meekijkers over de hele wereld. Maar deze populariteit heeft een belangrijke prijs: haar familie en vrienden die ook wel eens een privé-moment willen hebben haken af. Dat is iets dat Mae niet kan accepteren. Met alle gevolgen van dien.

Dave Eggers schetst met zijn The Circle een huiveringwekkend beeld van een wereld waarin de motto's 'secrets are lies', 'sharing is caring' en 'privacy is theft' de norm worden. Jammer alleen dat hij aan het eind het verhaal over de top maakt, waardoor de boodschap in kracht inboet. In een scène waarin een haai alle levende wezens en ook het niet-levende materiaal in zijn aquarium verslindt, gefascineerd gadegeslagen door de baas van The Circle, wordt de vergelijking tussen de haai en de baas wel wat al te dik erboven op gelegd.

Dimitri Verhulst - Essay over het toegewijde bestaan als supporter van voetbalclub Standard de Liege

Lollig boekje over de liefde voor 'zijn' club. In de bekende Verhulst-stijl, die vindingrijk en humoristisch is. Jammer alleen dat Verhulst ervan uit gaat dat dit soort liefde alleen bij mannen/jongens voorkomt...

Niccolo Ammaniti - Ik ben niet bang

Zo'n zinderend hete zomer in het zuiden van Italie. De kleine Michele en zijn dorpsgenootjes laten zich echter door de hitte niet binnenshuis opsluiten maar trekken erop uit. Op een verlaten boerderij vindt Michele in een kuil het aan de muur vastgeketende lijk van een jongetje van zijn leeftijd. Maar dat durft hij aan niemand te vertellen. Bij een tweede bezoek blijkt het jongetje echter nog te leven en Michele ontfermt zich over hem. Zo goed en zo kwaad als je dat kunt, als negenjarige.

Een teder geschreven roman over een klein jongetje dat een vreselijk geheim met zich meedraagt. Een geheim dat groter en zwaarder wordt naarmate het verhaal vordert... Knap hoe Ammaniti erin slaagt het hele gebeuren door de ogen van Michele te laten beleven!

Paul Auster - Mr Vertigo

Het verhaal
Het is 1927, Saint Louis. Het straatschoffie Walt ontmoet een intrigerende man op straat die belooft hem te zullen leren vliegen als Walt met hem meegaat. Hoewel Walt daar geen bal van gelooft, is het vooruitzicht van avontuur voor hem voldoende om met deze Master Yehudi mee te gaan.
Ergens op het platteland van Kansas krijgt Walt zijn onderricht. In het huis zijn ook de Indiaanse Mother Sue (Sioux) en de zwarte gehandicapte jonge man Aesop. Tegen hen twee is Master Yehudi aardig, maar tegen Walt is hij hardvochtig. Ongelofelijke gruwelen laat hij Walt ondergaan. En als die weg probeert te lopen, is daar op miraculeuze wijze altijd weer Master Yehudi.
Maar dan opeens kan Walt inderdaad vliegen! Het is direct afgelopen met de gruwelen. Master Yehudi wordt zijn grote beschermer, zeker als de Klu Klux Klan het huis overvallen en Mother Sioux en Aesop omkomen. De eerste optredens van Walt gaan voorspoedig: de mensen weten niet wat ze zien! Voor Walt the wonder boy lijkt een grootse toekomst te weggelegd. Tot hij op een dag geveld wordt door een mysterieuze hoofdpijn die te maken lijkt te hebben met het vliegen. Er is één klein kansje dat hij weer zou kunnen vliegen: als hij zich zou laten castreren. Dat doet hij toch maar niet...
In de zoektocht naar een nieuw doel in zijn leven komt hij via het maffiosen-mileu uiteindelijk in rustiger vaarwater, van waaruit hij zijn memoires optekent die hij aan zijn neef, Daniel Quinn, zal nalaten.

Een wat oudere roman van Paul Auster (uit 1994), waar ik enthousiast over ben. Een mooi verhaal en gelukkig komt Daniel Quinn ook langs (joepie!). Alleen mist het de gelaagdheid die wel in bv Travels in the scriptorium, Oracle night of New York Trilogy. En die maken dat voor mij de boeken van Auster nou juist nét dat beetje extra hebben om een vijf-sterrenstatus te kunnen krijgen. Daarom: vier sterren.

Donna Tartt - The Goldfinch

Jawel hoor, voor het eerst in ik geloof wel bijna twee jaar ga ik me weer eens wagen aan een echt leesverslag. The Goldfinch (vertaald als Het Puttertje, geloof ik) is Donna Tartts derde roman in twintig jaar (The secret history verscheen in 1992 en The little friend in 2002). Van haar eerste twee romans heb ik genoten dus mijn verwachtingen van dit derde geesteskind van Donna waren hooggespannen. En ik ben niet teleurgesteld!

Het verhaal
Theo Decker is 13 jaar oud als hij als een van de weinigen een explosie in een New Yorks museum overleeft. Zijn moeder, met wie hij in het museum was om een tentoonstelling van oude Hollandse meesters te bezoeken, komt om. Een van de andere bezoekers geeft hem als laatste wens de opdracht een van de meesterwerken te redden, een schilderijtje van een puttertje uit 1654, geschilderd door Carel Frabritius. Het schilderijtje zal zijn leven grondig beïnvloeden.
In de maanden na de ramp woont hij bij een schoolvriendje: iedereen heeft zoveel medelijden met hem en loopt zo op zijn/haar tenen om hem heen dat hij er vreselijk eenzaam van wordt. Heel mooi beschreven is de scene waarin hij in contact komt met een van de andere overlevenden van de explosie, een meisje van zijn eigen leeftijd, Pippa.
Dan duikt op een kwade dag zijn vader op. Die neemt hem mee naar Las Vegas, waar hij als professionele gokker zijn dagen in het casino slijt. Theo wordt er aan zijn lot overgelaten. Hij vult zijn dagen met drank en drugs, samen met zijn vriend Boris, een semi-illegaal.
Nadat zijn vader om het leven komt, loopt Theo weg bij de vriendin van zijn vader. Hij gaat terug naar New York, waar hij liefdevol opgenomen wordt bij de verzorger van Pippa, de antiquair/restaurateur Hobie. In de jaren erna komt hij bij Hobie in de leer. Die kennis gebruikt hij echter om klanten op te lichten. Als dat aan het licht dreigt te komen, neemt Boris hem mee naar Amsterdam, waar het verhaal tot een zinderend eind zou kunnen komen.
Ware het niet dat Donna Tartt er een soortement happily-ever-after-einde aan breit. Jammer, want voor de rest is dit weer een fabuleuze roman. Tenminste, als je van uitgesponnen verhalen houdt, zoals ik :-)

Ergo: vier sterren, omdat ik geen viereneenhalve ster geven kan :-)

Alice Munro - Dear life

Toen Alice Munro in 2013 de Nobelprijs voor de Literatuur won, bedacht ik me met schaamrood op de kaken dat ik nog nooit eerder iets van haar las. Dat heb ik met Dear Life, een verhalenbundeltje uit 2012, proberen goed te maken.

In dit bundeltje een aantal korte verhalen waarin Munro min of meer gewone mensen portretteert: de vrouw die met haar dochtertje een treinreis maakt, ontsnappend aan het keurslijf dat haar huwelijk is; een andere vrouw die les gaat geven in een sanatorium en daar een relatie krijgt met de dokter. In een volgend verhaal keert een soldaat terug van het front en blijft onderweg hangen op een boerderij. Het boekje eindigt met een aantal (aldus Munro) autobiografische schetsen.

Stuk voor stuk juweeltjes, met voldoende afronding (dat is vaak een probleem met korte verhalen: er blijft teveel onuitgediept) en ook voldoende open eindjes om zelf lekker over door te kunnen fantaseren. Een plezier om te lezen!

Michel Faber - Under the skin

Wauw, wat een boek! Je zit gewoonweg te shaken als je het uitgelezen hebt.

Het verhaal: een jonge vrouw, Isserley, schuimt per auto de Schotse wegen af. Ze pikt daar mannen op. Jonge mannen, in de kracht van hun leven. Ze stookt vervolgens de verwarming van de auto zo hoog op en doet dan zoveel kleren uit dat ze de mannen een blik gunt op haar omvangrijke boezem, naast haar ogen het enige echt aantrekkelijke aan haar. Want verder is ze… vreemd. Er zijn grote littekens op haar lichaam te zien, ze moet speciale schoenen dragen en ze is zeer behaard.

Je denkt al snel dat ze uit is op seks en dat ze dat door haar afwijkende uiterlijk alleen kan krijgen door op deze manier mannen op te pikken. Maar je blijkt dan goed op het verkeerde been gezet want ze heeft met de mannen niet veel goeds in de zin. Als ze tevreden is over hun respons op haar lichaam, drukt ze op een knop waardoor de mannen geïnjecteerd worden met een slaapmiddel. Vervolgens neemt ze ze mee naar een boerderij die ergens in het buitengebied gelegen is. Daar draagt ze ze over aan een collega terwijl zijzelf bijkomt van de inspanning.

Wat een vreemd verhaal!

V



E



R



K



L



A



P



P



E



R

Wat blijkt is dat Isserley een alien is die grootschalige chirurgie heeft ondergaan om op de aarde mannen te kunnen lokken, door haar en haar mede-aliens ‘vodsels’ genoemd. De mannen worden op de boerderij verminkt (hun tong wordt verwijderd zodat ze niet meer van die vervelende geluiden kunnen maken en ze worden gecastreerd), vetgemest en vervolgens geslacht. Het vlees wordt als delicatesse geëxporteerd naar de thuisplaneet van Isserley. Vodsels worden door de aliens niet beschouwd als intelligente wezens, maar alleen als potentieel voedsel waar je dus niet omzichtig mee om hoeft te gaan. Een interessant statement tegen de intensieve veehouderij, want wat als bijvoorbeeld varkens de vodsels en wij mensen als Isserley, dus aliens zouden zijn? Wat doen wij varkens aan?

Je snapt, je kunt niet lang tussen de vodsels verkeren, hen bestuderen, met hen praten, zonder ze te gaan waarderen. En dat gebeurt er met Isserley. Ze krijgt steeds meer moeite met haar rol. Niet in de laatste plaats doordat de zoon van de baas van het bedrijf waar Isserley voor werkt fel tegenstander van de vodsel-houderij blijkt te zijn en bij een bezoek probeert de gevangenen te bevrijden. De zoon waarop Isserley vreselijk verliefd is en die een van de weinigen blijkt die zich door haar veranderde uiterlijk niet laat afschrikken. Want veel van de aliens vinden dat Isserley daardoor teveel vodsel-achtig is geworden en dus afschrikwekkend lelijk.

Aan het eind besluit Isserley dat ze niet terug wil naar haar thuisplaneet, maar op aarde wil blijven. Maar dan krijgt ze een auto-ongeluk. Paniek bevangt haar: als een ambulance haar aan zal treffen zijn de rapen natuurlijk gaar. Gelukkig heeft de auto een knop waarmee ze zichzelf en de auto tot gruzelementen kan opblazen…

Naschrift (oktober 2014): onlangs zag ik de film met Scarlett Johansson in de hoofdrol. Een best mooie film, maar hij heeft slechts zijdelings de thematiek van het boek geraakt, als je het mij vraagt. Er is vooral ingezoomd op de vreemdheid van deze vrouw. Maar wat er nou gebeurt en waarom blijft volkomen onduidelijk. Terwijl imo Faber juist een krachtig statement neerzet met Under the skin.

William Stegner - Crossing to safety

Een prachtig boek over vriendschap, liefde en (on)afhankelijkheid.

Het verhaal
Het boek begint met de Sally en Larry (de ik-figuur) die voor de verjaardag van hun vriendin Charity het halve land afgereisd zijn. Het zal de laatste verjaardag van Charity worden; zij zal spoedig sterven aan de kanker die haar in zijn greep heeft. En na veertig jaar vriendschap wil je dan afscheid nemen.
Dan ga je terug in de tijd, naar eind jaren '30 van de vorige eeuw. Sally en Larry zijn als pasgetrouwd stel aan het begin van de vorige eeuw in Madison, Wisconsin, komen wonen. Larry heeft daar een tijdelijke baan aan de universiteit. Al snel worden ze door zijn collega Sid en diens vrouw Charity opgenomen in hun sociale kringetje.
Charity is een stevige tante, die haar leven en dat van haar gezin met ferme hand regeert. Zo begint elke dag met het inplannen van alles wat moet gebeuren in een boekje. Niet alleen de dag moet worden ingepland; Charity's hele leven bestaat uit plannen maken en die realiseren. En daarvan afwijken: vergeet het maar! Haar man Sid lijkt dit allemaal over zich heen te laten komen en zich nogal gelaten te voegen naar haar wensen.
Tegelijkertijd is Charity het kloppend hart van het stadje: ze is hartelijk en gul en zorgt voor leven in de brouwerij. Als Larry zijn baan verliest en Sally gehandicapt raakt, blijkt pas echt hoe gul en hartelijk Charity is.

Mooi genuanceerd worden de verschillende karakters neergezet: de schijnbaar passieve Sid, de schijnbaar neurotische dwingeland Charity. Schijnbaar, want there's more than meets the eye als het om deze twee gaat! Sally, de vrouw van de ik-figuur, speelt slechts een bijrol. Maar dat leidt er niet toe dat ze een vlakke figuur wordt. Het is meer alsof de ik-figuur haar nog niet zo goed durft te beschrijven, dat lijkt bijna te moeilijk, dat wordt te intiem.

Ik las pas dat het boek binnenkort in het Nederlands verschijnt. Dus niemand hoeft zich meer te laten tegenhouden deze prachtige roman te lezen.

Marlen Haushofer - De mansarde

Wat een eenzaamheid weet Haushofer met dit verhaal te tekenen, ongelofelijk. Tussen de verschillende personages is wel interactie, maar echt contact hebben ze niet met elkaar. Heel akelig.

Het verhaal draait om een week uit het leven van een echtpaar, eind jaren 60 van de vorige eeuw. Hij werkt buitenshuis, zij is een illustratrice, ze tekent met name insecten. Ze probeert steeds een vogel te tekenen, een vogel die zich bewust is van de andere vogels. Maar dat lukt niet en dat drijft haar tot wanhoop. Naast haar werk in de zolderkamer (de mansarde) zorgt ze voor het huishouden, zo gaat ze als een gek alle boekenkasten afstoffen. Hun oudste kind, een jongen, is het huis al uit. Het jongste kind, een tienermeisje, heeft niet zoveel aan haar ouders; zij laten haar vooral links liggen. Op maanddag beginnen er grote gele enveloppen op de deurmat te vallen. In de enveloppen zitten de dagboekaantekeningen die de vrouw maakte toen zij tijdens een akelige periode in haar leven, jaren geleden, ineens doof bleek en zou gaan herstellen in een huisje ergens in de bergen. Ze is ervan overtuigd dat ze als dove vrouw waardeloos is, mede door de opstelling van haar schoonmoeder.

Wat er nou precies de reden van is dat ze doof is geworden, wordt niet duidelijk, op de een of andere manier stelde me dat teleur. En aan de andere kant zijn de personages in het boek me sowieso al zo vreemd, het geheel staat zo ver van me af, dat dat ook wel weer passend was.

Een paar citaten

"Zelfs onze dochter is is ons vreemd. Ze is vijftien jaar en wet niet goed wat ze met ons moet beginnen. (...) Het is voor Ilse heel goed dat we haar niet echt nodig hebben en niet onbehoorlijk sterk aan haar gehecht zijn. Ilse behoort niet tot de binnenste cirkel."

"Ik haat de wekker. Hij staat op Huberts nachtkastje en ik kan hem niet afzetten. Terwijl ik er zeker van ben dat dat vervloekte ding ons vermoordt, elke dag een beetje. Alleen al het wachten tot de wekker gaat rinkelen is een kwelling. Ik ben bang voor het lawaai dat dat ding maakt. Hubert wantrouwt mij en heeft me verboden de wekker aan te raken; ik heb namelijk volgens hem al twee wekkers in het geniep om zeep gebracht. Dat klopt niet, ze vonden het gewoon niet prettig dat ik ze aanraakte, omdat e net zo'n hekel aan mij hebben als ik aan hen. Soms stel ik me voor hoe ik deze nieuwe wekker zou kunnen maltraiteren en dat lucht een beetje op. Hubert verbeeldt zich dat wekkers volkomen onschadelijke instrumenten zijn, in zijn blindheid vindt hij ze zelfs nuttig. Maar hij heeft er hoe dan ook geen idee van wat goed voor hem is en wat niet."

"Detectives zijn het onschadelijkste middel tegen zinloos gepieker. Je houdt er ook geen kater aan over. Om dezelfde reden waarom ik ze lees slaap ik ook zo graag."

Erin Morgenstern - The Night Circus

Wat een lekker boek! Een tegelijkertijd vrolijkmakend, verwonderingwekkend, en broeierig donker verhaal. Knap hoor! De cover en het feit dat het boek in zwart op snee is uitgegeven dragen aan die mengeling van sferen goed bij.

Het verhaal
Het is 1886. 's Nachts verschijnt het ineens: het mysterieuze circus dat alleen 's nachts open is en waar je wonderbaarlijke avonturen kunt beleven. En na een paar dagen is het ook zomaar ineens weer verdwenen. Overal laat het de mensen versteld staan. Want het is ook niet zo maar een circus maar het product van een weddenschap tussen twee machtige magiërs. Met als inzet het leven van de beste student van elk van hen. De mensen die in het circus werken, worden maar heel langzaam ouder, dus het lijkt erop dat de weddenschap wel eens eeuwig kan gaan duren. Maar wat gebeurt er wanneer de twee studenten op elkaar verliefd en besluiten niet op leven en dood te willen strijden?

Jeffrey Euginides - The marriage plot

The marriage plot is de meest recente roman van Jeffrey Eugenides. Eerder genoot ik van zijn Middlesex en The virgin suicides.

Dit maal speelt het verhaal, dat draait om drie hoofdpersonen, zich op een Amerikaanse universiteit af, begin jaren '80. Als eerste is daar Madeleine Hanna, een braaf meisje uit een rijke familie. Ze studeert Engels en wil graag haar afstudeerscriptie schrijven over 'the marriage plot', het soort verhaal waarin Jane Austen uitblonk en waarin het gaat om het verleiden van je (grote) liefde tot een huwelijk.
En dan zijn er de twee mannen in haar leven: de ingetogen middelbareschoolkameraad Mitch, die dolverliefd op haar is, maar die met lede ogen toeziet dat Madeleine zich verbindt aan de charismatische manisch-depressieve Leonard. Hierop 'vlucht' Mitch met een vriend op een wereldreis, die voor hem, student religiestudies, ook een reis is op zoek naar Grote Antwoorden. En goh, wat is het toch lastig als jonge man begin jaren '80: je hoeft maar te dénken aan een vrouw of je wordt al beschuldigd van seksisme, zoals in een hilarische scène die zich in Parijs afspeelt.
Ondertussen kampt Leonard, die aangenomen is als onderzoeksassistent op een prestigieus laboratorium, met toenemende onzekerheid als gevolg van zijn medicatie en besluit hij op eigen houtje te minderen zodat hij weer de briljante invallen kan krijgen van voordat hij gediagnostiseerd was.

Wat een prachtig boek heeft Eugenides weer weten te schrijven. En ook genoot ik van de beschrijvingen van het universitaire leven in de tijd dat ik daar zelf ook in rond liep :-) Ook hier weer jongeren die kampen met hun (seksuele) identiteit, een thema dat als een rode draad door zijn boeken loopt. En dat die identiteit niet zo eenvoudig te definiëren is. Fijn!

Sebastian Faulks - Birdsong

Birdsong is het eerste deel van een trilogie die de Britse schrijver Sebastian Faulks schreef. De trilogie speelt zich af in het Frankrijk van voor de Eerste Wereldoorlog tot laat in de jaren '80 van de vorige eeuw. In dit eerste deel leren we Stephen Wraysford kennen. De jonge, veelbelovende man moet de Britse textielhandel met die van Frankrijk verbinden. En dus wordt hij naar Amiens gestuurd. Hij woont in bij een textielfabrikant en zijn gezin, waar hij een hartstochtelijke verhouding krijgt met de vrouw des huizes. Ze vertrekken samen maar hun relatie houdt geen stand. Zes jaar later keert Stephen terug naar Frankrijk, als soldaat aan het front. De horror van de loopgravenoorlog verandert zijn leven voor altijd.

Prachtig, indringend, nietsverhullend. Bij de beschrijvingen van de relatie met Isabelle als ook die van de gruwelen van de oorlog wordt de lezer niet gespaard. Toch is het geen tranentrekker. Knap!