Tracy Chevalier - The Virgin Blue

Een paar jaar geleden las ik 'Girl with a pearl earring' van dezelfde schrijfster en dat vond ik een prachtig boek. Het verhaal dat Chevalier verzon rondom het schilderij van Vermeer van het meisje met een gigantische parel in haar oor, dat over haar linkerschouder kijkt, is een geweldige roman. Mijn verwachtingen toen ik aan The virgin blue begon, waren dan ook hooggespannen.

Het verhaal is totaal anders van opbouw. Waar 'Pearl Earring' zich louter en alleen in het verleden afspeelde, is 'Virgin Blue' een mix van twee verhalen: het verhaal van de Hugenote Isabelle du Moulin, een vrouw die in het Frankrijk van de 16e leeft en het verhaal van Ella Turner, een Amerikaanse vrouw die aan het eind van de 20e eeuw met haar man verhuist naar Frankrijk en erachter komt dat haar voorouders waarschijnlijk uit Frankrijk komen. Zij besluit naar haar wortels op zoek te gaan en komt zo bij Isabelle uit.

De verhalen wisselen elkaar af, maar raken steeds meer vervlochten, tot ze in elkaar overgaan. Dat is mooi uitgewerkt, ware het niet dat alle, maar dan ook _alle_ losse eindjes afgehecht zijn. Niets meer om zelf over te fantaseren dus als je het boek uithebt. En daarom zijn mijn hooggespannen verwachtingen niet waargemaakt: 'Virgin Blue' is bij lange na niet zo goed als 'Pearl Earring'. Toch heb ik deze roman met veel plezier gelezen.

Greg Behrendt & Liz Tuccillo - He's just not that into you.

Wat een shitboek heb ik gelezen (excusez le mot). Het was dat ik vastliep in Den Haag gisteren (gelukkig kon ik bij mijn zus slapen, samen met vijf van mijn collega's, toch mooi hoe zo'n storm verbroedert/verzustert), anders had ik het niet eens uitgelezen.

Dit boek kocht ik ooit op het vliegveld omdat erop stond dat het van de schrijvers van Sex & the City is. En daar ben ik toevallig dól op. Dus ik verwachtte iets chicklit-achtigs over relaties en sex enzo. Maar het bleek een zelfhelpgids te zijn om je als vrouw te kunnen bevrijden van die relaties met die foute mannen waar je toch telkens energie in blijft steken.

Nou heb ik toevallig op dit moment een (voor mij dan :-) ) bijna perfecte man aan de haak, dus geen behoefte aan adviezen hoe daar een eind aan te maken. Een ander iets dat me vreselijk tegenstond was het hoge gehalte aan Amerikaanse dating-mores, zoals ik die ook uit The Rules (nooit gelezen maar teveel over gehoord) ken: bel hem nooit, maar wacht tot hij belt: mannen zijn nu eenmaal jagers. En meer van dat soort onzin.

Ben ik dan alleen maar vreselijk negatief over dit boek? Nee, dat dan weer niet. Op zich is de vorm waarin het boek gegoten is vermakelijk en origineel. Zo wordt als hoofdstuktitel telkens een uitspraak als: 'He's just not that into you if he's breaking up with you' of 'He's just not that into you if he's having sex with someone else' etc. etc gebruikt. In de hoofdstukken brieven van vrouwen die klagen over hun kerel en eindigen met hoop dat zij door afwachten of actief ingrijpen de relatie zouden kunnen veranderen in de perfecte droomrelatie.

Die brieven worden door Greg beantwoord op een soort van 'Yeah, right! Geloof je het zelf?'-manier. Dan komt Liz aan het woord die vertel t waarom het beeindigen van een relatie met (even aanhakend bij de bovengenoemde thema's) van iemand die het met jou uitgemaakt heeft (maar blijft bellen of jij hem) of die het met een ander doet (hij heeft nou eenmaal meer behoefte aan sex) haar moeilijk zou vallen (bottom line: liever een slechte relatie dan geen). Dan wordt een soortement ideaalplaatje geschetst en eindig elk hoofdstuk met 'werkboek-opdrachten', die erg grappig zijn.

Nou, ja, om kort te zijn: dit boek gaat in de ruildoos.

Julia Alvarez - Een betere wereld

Dit is het derde boek van Alvarez dat ik las. Lang, lang geleden las ik 'In de tijd van de vlinders', later 'In de naam van Salomé' en nu dan 'Een betere wereld'.
Alvarez schrijft over sterke vrouwen, die het nodige meemaken in onder druk staande maatschappijen. Verder komt regelmatig het letterlijk leven tussen twee culturen in naar voren. Zo ook in dit boek.

Hier draait het om twee vrouwen. Ten eerste een schrijfster, Alma, die op jonge leeftijd de Dominicaanse Republiek ontvluchtte en nu, op 50-jarige leeftijd in een dorp in Vermont leeft. Zo'n dorp waar niets gebeurt, waar iedereen via de achterdeur bij zijn buren naar binnen gaat etc. In die troosteloze omgeving wordt ze geacht hard te werken aan haar nieuwe roman, een Caribische familiekroniek, maar dat wil nog niet zo vlotten. Hierdoor raakt Alma in een depressie. Aan het begin van het boek staat Alma op het punt de hele onderneming maar te laten voor wat het is.
Haar Amerikaanse man Richard werkt voor een internationale hulporganisatie en wordt naar de Domincaanse Republiek uitgezonden om daar een 'Ecocentrum' te starten, als zoethoudertje voor de bewoners van het dorp waar een Amerikaanse farmaceut een AIDS-vaccin klinisch test.

Tegelijkertijd lezen we een verhaal waar Alma aan werkt, het relaas van Doña Isabel, een Spaanse rectrix van een weeshuis. Zij krijgt in 1803 een afgezant van de Spaanse koning, Don Francisco Balmis, op bezoek die haar meedeelt dat ´haar jongens´ door de koning zijn uitverkoren om het pokkenvaccin, wat in die tijd net ontdekt was, naar de Nieuwe Wereld te brengen. Als levende dragers, wel te verstaan. Isabel laat haar jongens niet alleen en reist met ze mee. Het ve rslag van die reis wordt afwisselend verteld met het verhaal over Alma.

Natuurlijk zijn de parallellen tussen beide vrouwen snel te trekken: beiden hebben geen eigen kinderen, maar zorgen voor de kinderen van een ander (Alma voor de zonen van Richard, Isabel voor de weesjongens). Beiden vallen ze voor de gedrevenheid waarmee de mannen in hun leven (Richard en Don Francisco) zich inzetten voor verbetering van de omstandigheden van minder fortuinlijken dan zijzelf.
In beide gevallen betreft het een vaccin tegen een tot dan toe nog onbehandelbare, dodelijke, ziekte (pokken, AIDS). In beide gevallen is de ontvangst van deze wereldverbeteraars niet alleen maar met tromgeroffel en gejuich omlijst. Tegenwerking van de onderkoning in Mexico in het geval van Isabel en een gijzelingsactie in het geval van Alma maken de hoofdpersonen in het boek twijfelen aan zichzelf en hun missie.
Toch lopen beide verhalen niet geheel synchroon, en dat maakt het einde minder voorspelbaar dan ik vreesde.

In het algemeen is het een prettig geschreven boek, al moet ik eerlijk toegeven dat ik de verhaallijn van Isabel interessanter vond dan die van Alma. Kennlijk kan ik me beter identificeren met een vrouw die een hele hoop kinderen om zich heen heeft dan met een vrouw van 50 die aan een depressie lijdt... :-) En ook het Amerikaanse tintje aan het verhaal van Alma en haar man vond ik minder geslaagd dan de meer Caribisch geörienteerde romans die Alvarez eerder afleverde. Ergo, prima leesvoer maar als je moet kiezen uit verschillende boeken van Alvarez, dan zou ik eerder geneigd zijn om 'In de tijd van de vlinders' of 'In de naam van Salomé' aan te raden.

Vertaald door Ineke van Bronswijk
Oorspronkelijke titel: Saving the world (2006)

Károly Pap - Azarel

Een korte roman (226 p) over een Joods-Hongaars gezin aan het begin van de vorige eeuw.

Het verhaal
Een rabbijn en zijn vrouw staan hun derde kind af aan de godsdienstwaanzinnige vader van de rabbijn. De grootvader en zijn kleinzoon, Gyuri, wonen in een tentje en houden zich bezig met bidden en zich reinigen voor het gebed.
Omdat Gyuri alle rituelen waaraan zijn grootvader doet en hemzelf blootstelt niet begrijpt, en hem bovendien niets uitgelegd wordt, verzint hij van alles om de dingen die om hem heen gebeuren te verklaren. Zo praten de meubelstukken bijvoorbeeld tegen hem over de gebeurtenissen in zijn leven.
Als de grootvader komt te overlijden, gaat Gyuri terug naar huis. Maar daar kan hij niet meer goed aarden. Zijn gewoonte om zijn fantasie de vrije loop te laten wordt absoluut niet gewaardeerd in het erg op de uiterlijke schijn gerichte gezin van de rabbijn.
Naarmate Gyuri ouder wordt, krijgen zijn ouders en hijzelf een steeds grotere hekel aan elkaar. Dit wordt op een gegeven moment zelfs zo erg, dat de 9-jarige Gyuri op een middag het huis uitgezet wordt omdat hij het bestaan van God in twijfel trekt.
De roman eindigt met een keus: buigt Gyuri of barst hij?

Het begin en het eind van het boekje waren prachtig, de beschrijvingen van de rituelen, de afkeer van de christenen en de zwaarte van het geloof zijn geweldig beschreven. Het middendeel vond ik veel, maar dan ook veel te lang. De eindeloze litaniën van Gyuri en zijn ouders over de ontstane situatie en de uitzichtloosheid ervan gingen me zelfs zo tegenstaan dat ik diagonaal ben gaan lezen. Pas vlak voor het eind greep het boek me weer. Ben blij dat ik het niet heb weggelegd.

Azarel werd in 1937 uitgegeven en heet oorspronkelijk ook Azarel, dit is de achternaam van het gezin. Vertaald door Györgyi Dandoy is het in 2003 door Ambo uitgegeven.

Kader Abdolah - Het huis van de moskee

Wat een prachtboek is Het huis van de moskee van Kader Abdolah. Bij deze beveel ik het een ieder aan!

Het boek beschrijft een 'familie' die in het huis bij een moskee woont, ergens in Iran. Het boek start in de tijd van de Shah en eindigt in het 'nu'. In een stijl die typisch is voor Abdolah, sprookjesachtig alsof het gaat om de onschuldige vertelsels van Sherazade, schetst hij het leven en de veranderingen daarin in de Iraanse maatschappij van de afgelopen 40 jaar.

De kraai die de trouwe vriend is, de vissen in de vijver, de blinde knecht die zijn tijd voornamelijk besteed aan het maken van aardewerken potten, de beschrijvingen van de tapijten die de hoofdpersonen Aga Djan en zijn vrouw Fagri Sadat ontwerpen, de gehandicapte zoon die 'Hagedis' wordt genoemd dragen allemaal bij aan deze sfeer.

Een prachtig plaatje van een boom voorin het boek (de boom van de binnentuin van het huis) laat je de verschillende leden van deze familie zien. In het begin heb je dit plaatje wel nodig om de personen uit elkaar te halen, maar ze worden ze allen zo levendig beschreven dat ik deze 'stamboom' al snel niet meer nodig had om de figuren uit elkaar te houden.

Allereerst is er Aga Djan, aan het begin van het boek de meest invloedrijke man van de stad. Hij is immers hoofd van het huis van de moskee en ook nog hoofd van de bazaar. Hij heeft het geestelijke en economische leven van de stad dus in zijn hand. Zijn macht brokkelt echter af als de ayatollahs aan de macht komen. Die zijn van een andere Islam en daarmee wordt Aga Djan eerst een wat invloedloze figuur en later balanceert hij zelfs op het randje van een 'persona non grata' status.

In de loop van het boek heeft de de belangrijkste moskee in de stad diverse imams. Ten eerste is er Alsaberi, een oude man die zijn tijd voornamelijk doorbrengt met lezen. Daarna komt er Ahmad, die mooi kan praten maar door de ayatollahs in de val wordt gelokt. Dan krijgt de moskee Galgal, een knappe spreker, maar een zeer gevaarlijk en machtsbelust mannetje.

Gelukkig besteedt Abdolah minstens even veel aandacht aan de vrouwen van het huis. Zo worden de dienstbodes, de 'grootmoeders' Golbanoe en Golebeh uitgebreid beschreven. Zij zijn als jonge meisjes komen dienen in het huis en vertrekken er pas als zij oud en grijs zijn, om op bedevaart naar Mekka te gaan. Een reis waarop ze zich al veertig jaar in alle stilte hebben voorbereid!

Ook Zinat, de vrouw van Alsaberi, die zich eigenlijk meesteres over het huis voelt, maar die positie met lede ogen moet overlaten aan Fagri Sadat, de vrouw van Aga Djan, wordt in kleurrijke teksten neergezet. Haar tijd zal nog komen, en inderdaad: die komt. En hoe! Ze ontwikkelt zich tot een vrouw, die door iedereen gevreesd wordt.

Het was puur genieten. Ik had het boek geleend, maar heb direct voor mezelf nog een exemplaar aangeschaft.

Nick Hornby - High fidelity

Van mijn MTBR pakte ik High Fidelity van Nick Hornby uit 1995. Het stond al jaren op de plank, ooit meegenomen van een boekgrrlsmeeting dacht ik. Toen ik het opensloeg bleek het een boekcrossingboek te zijn. Oeps. Nou ja, beter laat dan nooit heb ik het dus snel geregistreerd en gelezen.

Het verhaal
Rob is 35 en de eigenaar van een miezerige tweedehands platenzaak. Hij werkt daar met zijn al even miezerige collega's Barry en Dick. Als het boek start heeft zijn vriendin Laura Rob net verlaten. De rest van het boek staat in het teken van Laura en zijn eerdere vriendinnen. Zeg maar de mannelijke equivalent van Bridget Jones, ladlit dus als tegenhanger van de chicklit. Alleen is Bridget voornamelijk bezig met het huwelijkse aspect van een relatie en Rob met het zich niet-gebonden willen voelen. Stereotyp, toch?

Al met al best een aardig boek. Het begon m.i. behoorlijk sterk, maar zakt langzamerhand erg in. Het einde is overigens wel weer ok.

Enkele citaten:
Rob maakt met enige regelmaat lijstjes van allerlei zaken (de top vijf films aller tijden, de top vijf dansplaten, de top meest pijnlijke 'breakups'. In dit laatste lijstje (de eerste pagina van het boek trouwens!) komt Laura niet voor:
"I reckon you'd sneak into the top ten, but there's no place for you in the top five; those places are reserved for the kind of humiliations and heartbreaks that you're just not capable of delivering."

"You can see this everywhere you go: young middle-class people whose lives are beginning to disappoint them, making too much noise in restaurants and clubs and wine bars. 'Look at me! I'm not as boring as you think I am! I know how to have fun!'"

Met zijn moeder heeft Rob, natuurlijk, een moeilijke relatie:
"It would have been better for both of us if I had moved to Australia when I was fifteen, phoned home once a week and reported a sequence of fictitious major thiumphs. Most fifteen-year-olds would find it tough, living on their own (...), but nog mee. It would have been a piece of piss compared to listening to this stuff week after week."

Rob is ziek van jaloezie als Laura een nieuwe vriend heeft en vraagt zich vooral af hoe goed deze Ian in bed is:
"knowing that a successor is better in bed is impossible to take"

Maar ook Rob laat zich niet lang onbetuigd op het vrouwengebied:
"I get up to go to the loo, she says she'll show me, we bump into each other, I grab, we kiss, and I'm back in the land of sexual neurosis."

"I've arrived during the part where wine tasting becomes wine drinking and, though every now and agin I spot someone swilling the wine around in their mouth and talking bollocks, mostly the're just pouring the stuff down their necks as fast as they can."

Zo'n typische Mars en Venus-achtige conversatie:
Hij: 'What do you want me to do about it?'
Zij: 'I don't want you to do anything about it. I just want you to see that I'm not entirely defined by my relationship with you (...)'
Hij: 'Why couldn't you have just come out with it in the first place? How am I supposed to guess? What's the big secret?'

"But the Dusty Springfield look of love? Forget it. As mythical as the exotic underwear."

"I have been thinking with my guts since I was fourteen years old, and frankly speaking, between you and me, I have come to the conclusion that my guts have shit for brains."

Het boek is trouwens ook verfilmd. Leuke film!

Ignacio Marínez de Pisón - De tijd van de vrouwen

Wat een prachtig boek heb ik gelezen: De tijd van de vrouwen van de Spaanse schrijver Ignacio Martínez de Pisón.

Het boek beschrijft een jaar of vijf uit het leven van drie zussen: María, Carlota en Paloma, ook wel de slimmerd, de lieverd en de mooierd. Althans, zo noemen ze elkaar. En deze namen versterken weer hun gedrag: María wordt steeds slimmer, Carlota liever en Paloma mooier.

Het boek begint als hun vader in het bed van een hoer overlijdt en zij blijven achter met hun moeder. María is dan een jaar of 18, Carlota ongeveer 16 en Paloma ongeveer 14. Ze wonen in een prachtig oud huis, Villa Casilda, midden tussen de flatgebouwen van de niet verder genoemde Spaanse stad. Het is begin jaren '80.

Elk ontdekt op haar eigen manier de liefde en zoals dat gaat met eerste liefdes zijn die stuk voor stuk ongelukkig. Nou zijn dat ook nog eens geen doorsnee-verhoudingen. María krijgt een relatie met de beste vriend van haar vader, Carlota met een falangist en Paloma met, ja, met wie niet?

De moeder kan het overlijden van haar man (de omstandigheden waaronder hij overleed worden door de dochters uiterst geheim gehouden) niet goed aan en grijpt naar de fles.

María, de oudste dochter, neemt het heft in handen en probeert het gezin draaiende te houden. Dat valt niet mee, want Carlota is te druk met haar obsessies: eerst het katholieke geloof, daarna de lichamelijke liefde, dan het echtgenotenbestaan en het moederschap (mind you, ze is dan 16!), een nieuwe echtgenoot voor haar moeder, en tot slot het socialisme. En Paloma is eigenlijk alleen maar bezig met het ontdekken van hoe ver ze kan gaan in de seksspelletjes die ze met Jan en alleman speelt.

En dan blijkt dat de moeder om financieel het hoofd boven water te kunnen houden na het overlijden van haar man, een hypotheek heeft genomen op het huis, maar nooit premie heeft betaald. Dit betekent dat ze datgene dat hen nog bindt, het huis, zullen gaan verliezen. Pas dan lukt het ze om weer een gezin te vormen dat elkaar steunt in plaats van bekritiseert en afvalt.

In een prachtige, meeslepende, bloemrijke, maar niet overtrokken stijl beschrijft Martínez de Pisón de levens van de zussen. Om en om wordt een van de zussen aan het woord gelaten, en komen naast het op dat moment 'hier en nu' allerlei familieanekdotes langs, vanuit de drie totaal verschillende perspectieven verteld. En zo past aan het eind van de roman alles als een puzzel in elkaar. De moeder blijft een wat kleurloze figuur. Dat stoort niet zo, trouwens, zij is en blijft in het leven van haar dochters immers maar een bijfiguur. En zoals altijd in Spaanse romans die zich in de jaren '80 afspelen komt de couppoging van feb. '82 uitgebreid aan bod. Hoe verschillend iedereen dat toch elke keer weer heeft beleefd. Het is net alsof je in Nederland zou vragen: 'wat deed je op de dag dat Theo van Gogh werd vermoord?'.

Af en toe vond ik de seksspelletjes van met name Paloma, de jongste van het stel nota bene, wel ongeloofwaardig, ze is immers pas een jaar of 14 aan het begin van het boek en 19 als het boek eindigt. Maar op de een of andere manier past het wel bij haar karakter, en bij de wurgende onzekerheid die meiden in hun pubertijd in haar greep houdt, dus ach...

Verder is het interessant om nog even de namen van enkele figuren de revue te laten passeren:
- María, de oudste dochter, door de zussen getypeerd als 'de eeuwige maagd', zo verstandig als die wel niet is.
- Paloma, de jongste dochter, fladdert rond. Paloma betekent duif, dat lijkt me wel van belang.
- Oom Dolfijn, met hem erbij heeft iedereen het naar zijn zin (en soms iets teveel...) dol fijn, zeg maar :-)

Een paar ezelsoortjes:
'Welke fase? vroeg ik. Dat je elke dag naar de mis gaat, zei mama, en non wilt worden. Maar ik wil geen non worden, antowoordde ik, en ik zag dat zij een blik van oplichting uitwisselden. Geukkig maar ... zuchtte papa. Nee, zei ik, ik wil priester worden.'
-------------------------------------------------
'Zo stom vind ik mijn leven nu: in plaats van liefde zou medelijden voor mijn kunnen volstaan'
-------------------------------------------------
'Hoe kun je vechten zonder jezelf pijn te doen tegen iets wat in je zit?'
-------------------------------------------------
'Het merkwaardige is dat ik me nu, zoveel jaren later, nog heel goed het overhemd kan herinneren, dat hij die zondag aanhad (...). Ik weet zeker dat ik als ik dat overhemd weer zou zien, het direct zou herkennen en zou uitroepen, dat is het hemd dat oom Dolfijn aanhad toen ik in mijn vinger sneed!'
-------------------------------------------------
'We lagen op bed, allebei aangekleed, en Ramón streelde mijn haar zoals je de rug van een ziek dier streelt.'
-------------------------------------------------
'Antonia hield van boeken, en die liefde was zo intens, dat degenen om haar heen daardoor werden aangestoken. Ik bijvoorbeeld. Ik hield altijd al van lezen, maar door haar ontdekte ik dat plezier in lezen heel iets anders iis dan liefde voor literatuur.'
-------------------------------------------------
'Misschien denken we allemaal wel dat wij zelf rare snuiters zijn en de anderen normaal.'

Vertaald door Dorothea ter Horst
Uitgeverij Signature, Utrecht (2006)
Oorspronkelijke titel: El tiempo de las mujeres (2003)