Boudewijn Büch - De kleine blonde dood

Vanmorgen las ik De kleine blonde dood van Boudewijn Büch uit, uitgegeven als Grote Lijster in 1995.

Het verhaal is (grotendeels) autobiografisch. Boudewijn beschrijft zijn jeugd in een gezin waarvan de gezinsleden geterroriseerd worden door de in WOII zwaar getraumatiseerde vader. Die reageert dit op alle manieren af op zijn vrouw en kinderen. Boudewijns broers gaan hiermee om door het te negeren, Boudewijn echter lukt dat niet. En zo komt het dat zijn ouders hem in een jeugdpsychiatrische inrichting laten opsluiten, bij sadistische nonnen. Dit speelt trouwens maar een heel kleine rol in dit boek en schijnt mn in andere boeken van Büch verder uitgediept te worden.

De ouders hebben aan de lopende band ruzie en het huwelijk eindigt uiteindelijk ook in een scheiding. Boudewijn ziet zijn vader nog maar één keer daarna, als hij vertellen wil dat hij op zijn beurt vader zal worden (terwijl hij homosexueel is).

De moeder van Mickey, Mieke denkt Boudewijn te kunnen genezen van zijn homosexualiteit, als hij dit haar nou maar zou toestaan, ze hebben immers een zoon samen! Zij wordt diep teleurgesteld, raakt aan de drank en verliest elke interesse in hun zoontje. Boudewijn neemt de zorg op zich, maar met moeite want hij kan moeilijk afstand doen van zijn vrije leventje.

Later overlijdt het zoontje Mickey (vernoemd naar de grote held van zijn vader, Mick Jagger) en raakt Boudewijn, net als zijn vader voor hem, geobsedeerd door het leed dat het leven hem heeft aangedaan. Zijn vader droeg een oorlog mee, Boudewijn het feit dat hij zijn zoontje niet heeft kunnen redden.

Het gegeven van dit boekje vond ik mooi: telkens spring je van het hier en nu (10 jaar na de dood van de kleine blonde (het zoontje)) naar de periode waarin zijn zoontje nog leefde, en naar zijn eigen jeugd. De verwevenheid van de levens en de onmacht van beide vaders en zonen is treffend en ontroerend beschreven.

Maar ook heb ik me regelmatig geërgerd aan de slechte schrijfstijl, met name de dialogen zijn hemeltergend.

De kleine blonde dood werd oorspronkelijk uitgegeven in 1985 en in 1993 door Jean van de Velde verfilmd, met Anthonie Kamerling in de hoofdrol (daar heet hij overigens Valentijn).

K. Schippers - Waar was je nou

Toen ik het boek gelezen had, maakt ik gelijk de samenvatting voor de boekgrrls. Daaruit heb ik hieronder een paar kleine stukjes overgenomen.

Waar gaat dit boek over? Eén van de grrls omschreef het als volgt:
"De foto van tante Gré met haar twee kinderen op het zandpad ligt recht voor me. De rand is gekarteld. Dat zie je nergens meer. Ik strijk met een vingertop over het zand, hoor het geluid van de branding, zonder pieken, strijk over de lucht, zo diep daar, steek mijn hand in de van hitte zinderende ruimte."

Hier beginnen de vreemde ervaringen die Ruud heeft als hij bezig is met het opruimen van de foto's van zijn moeder. Hij is zelf ook fotograaf, heeft de hobby van zijn moeder overgenomen. Zijn vorige vriendin, Slim, is bij hem weggegaan omdat ze vond dat hij te weinig van zijn leven maakte. Hij kon zulke kunstzinnige foto's maken, maar hij bleef maar hangen in zijn fotozaak.

Bij het begin van dit verhaal is ze weer opgedoken, en hij is er zodanig door van slag dat hij, als hij de deur uitgaat om een ontbijtje voor hen beiden te halen, zijn sleutel vergeet. Als hij terugkomt is Slim weg en kan Ruud zijn eigen huis niet meer in.

Hij gaat dan maar naar het huis van zijn moeder dat hij sinds haar dood samen met zus Trudy aan het opruimen is. Als hij bezig is met de foto's verandert de tijd. Hij is terug in de tijd van de foto.

Als hij op een van de foto's de broche met de vlinder ziet, ziet Ruud zijn kans. Die broche is voor het symbool van een mooie herinnering, maar hoe hij ook zocht, in het huis van zijn moeder heeft hij het ding niet meer aangetroffen. Als hij die mee terug neemt uit het verleden bewijst hij meteen dat hij als het ware reist in de tijd.

Hij 'duikt' in de foto's, maakt contact met twee illusionisten, en laat de broche vervalsen. Nu heeft hij er twee, eentje voor het verleden, eentje voor het heden. Maar teruggaan in het verleden biedt verleidingen: hij zou er ook kunnen blijven..

Intussen zien zijn zus, zijn vriendin en zijn werkneemster in het heden, hem steeds zonder dat ze contact met hem hebben, en ze verbazen zich: wat spookt hij toch uit? En wie is die Celia die zowel in heden als verleden opduikt?"

Toen ik de reacties van de andere grrls had samengevat merkte ik dat ik er niet heel veel meer aan toe te voegen had. Ik weet dat ik verward was over hoe Ruud terugging. Eerst als volwassene, later werd hij kennelijk ineens weer een tiener. Dat is niet logisch. Maar het dient het magische in het verhaal zeer. Want de verwarring moet ook steeds groter worden. Het hier en nu en het daar en toen zijn niet zo gescheiden en dus ook niet de hier en nu persoon van Ruud en de daar en toen. En niet alleen van Ruud maar ook van de andere personen, mits zij ooit gekiekt waren. Ik genoot en geniet nog na.

Allard Schröder - De hydrograaf

Ik las de afgelopen week De hydrograaf van Allard Schröder, winnaar van de Ako-literatuurprijs in 2002.

De hydrograaf vertelt het verhaal van Graaf Franz von Karsch, tevens enigszins stoffige natuurkundige, die vlak voor het uitbreken van WOI een zeereis gaat maken om meer te weten te komen over de natuurkundige principes van de golven. Al snel wordt duidelijk dat hij, zeer tegen zijn gewoonte en karakter in, nogal impulsief besloten heeft deze reis te maken.

Zijn familie heeft namelijk besloten dat hij moet gaan trouwen en de dame in kwestie is van een dusdanige saaiheid (nog saaier dan Franz zelf) dat hij het er spaans benauwd van krijgt en de benen neemt.

Aan boord verliest hij al snel elke interesse in zijn vak en is vooral nog bezig met het zich verbazen over de andere passagiers.

Eerst zijn dat er twee: een leraar, die op weg is om in Chili les te gaan geven aan het Duitse gymnasium, wat is daar toch mee aan de hand? Is die wel wie hij zegt dat hij is? Daarnaast een van oorsprong Italiaanse salpeterhandelaar, groot voorstander van een wereld gebaseerd op feiten (en die telkens denkt dat hij in Franz een medestander heeft gevonden, die is immers wetenschapper?)

Dan voegt zich een derde passagier bij het gezelschap: de Nederlandse dame Asta Maris. Zij blijft voornamelijk in haar hut en daarmee een bron van nieuwsgierigheid voor de andere passagiers. Als zij zich later meer aan dek begeeft, wordt zij een mogelijke bron van concurrentie en jaloezie tussen de heren.

Eerlijk gezegd vond ik er niet veel aan, aan dit toch alom geprezen boek. De op de blurb aangekondigde: 'Dan zorgt het toeval voor een verrassende wending' vond ik noch verrassend, noch een echte wending, maar meer een logisch gevolg. Toch las ik het boek uit, omdat ik maar bleef wachten op die wending. Ik vond het voornamelijk vreselijk saai! Saaie mensen, een voortkabbelend verhaal, voor mij geen enkele spanningsopbouw, nee, ik had het weg moeten leggen.

Les: lees de blurb niet!

Robert Hughes - Barcelona, de grote verleidster

Tijdens mijn verblijf in Barcelona, een maand geleden, had ik behoefte aan een alternatieve reisgids. Ik ben er nl. inmiddels zo vaak geweest, dan hoef je de Lonely Planet ff niet meer. Gelukkig kreeg ik voor mijn verjaardag, vlak voor het reisje, een leuk boekje over Barcelona. Uitgegeven in een reeks onder de vlag van National Geographic.

In slechts drie hoofdstukken (175 pagina's) vertelt de Australische Robert Hughes over zijn passie voor Barcelona. Die passie begon toen hij er voor het eerst kwam, 40 jaar geleden.

Een plattegrondje voorin helpt je om de zaken waar Hughes het over heeft terug te vinden, dat is dan ook de enige overeenkomst tussen een gewone reisgids en dit boekje.

Eigenlijk is het een beetje een hapsnap boekje, want Hughes springt van politieke geschiedenis naar eten naar sport naar volksaard naar architectuur naar... Maar is dat storend? Nee, helemaal niet. Want het is net of er iemand naast je zit, die superenthousiast vertelt terwijl je gezamenlijk door de stad slentert. En dan is het meestal ook niet zo'n keurig gestructureerd relaas.

Dit boekje vind ik dan ook een aanrader voor elke Barcelona-ganger, geoefend of niet!

Oorspronkelijke titel: Barcelona, the great enchantress (2004)
Nederlandse uitgave: Rainbow Pocket uit 2006
Vertaler niet vermeld

Carmen Laforet - Nada

Nada is de roman waar de Spaanse schrijfster Carmen Laforet in 1944, op 23-jarige leeftijd, mee debuteerde. Ze won er de prestigieuze literaire Nadal-prijs mee. Daarna schreef ze nog een aantal succesvolle verhalenbundels en romans. In de jaren '60 van de vorige eeuw stopte ze met schrijven en trok zich terug uit het openbare leven. Volgens haar zoon omdat de bekendheid en de steeds terugkerende vragen in interviews haar verveelden. De schrijfster overleed in 2004, en onlangs verscheen de Nederlandse vertaling van haar eersteling.

Het verhaal
'Nada' speelt zich af direct na de Spaanse burgeroorlog van 1936-1939 en beschrijft een jaar uit het leven van Andrea. Zij verhuist dan als 18-jarige naar Barcelona om te gaan studeren. Ze zal bij haar familie in gaan wonen. Maar dat blijkt een bizarre familie te zijn waarin de verschillende mensen elkaar openlijk beledigen en zelfs naar het leven staan. In de loop van het jaar wordt Andrea steeds meer leeggezogen door haar familie en wordt haar studie meer en meer op de achtergrond gedrukt. Toch probeert ze deze situatie te ontvluchten, zich eraan te onttrekken is het eigenlijk meer. Maar dat valt niet mee als je geplaagd door honger en continu op je hoede de wereld tegemoet moet treden.

Het is een bizar en beklemmend verhaal. Maar wel goed geschreven, je kunt je helemaal voorstellen hoe de aan het begin zo levenslustige Andrea totaal ten onder gaat door het leven tussen die haatdragende familieleden. En dat ze daar ook een tik van meekrijgt. Dat ze haar vrienden al net zo gaat bekijken als haar familieleden.

Het nawoord van Vargas Llosa, een Zuid-Amerikaans gevierd schrijver, verbaast me enigszins. Hij veroordeelt de manier waarop Laforet met het thema sex omgaat. Maar daarin is het Spanje van begin jaren '40 van de vorige eeuw niet te vergelijken met Zuid-Amerika. De moraal van die tijd, de veelal superstrenge bewaking van de eer van een meisje en de daarbij verkrampte manier om met lichamelijkheid om te gaan, de heimelijkheid en nieuwsgierigheid naar het verbodene is juist heel goed weergegeven!

Bovendien was het boek van Laforet natuurlijk nooit uitgegeven als zij als vrouw, halverwege de jaren '40, expliciet over sex had geschreven. Dus daar doet Vargas Llosa Laforet mi tekort.

Volgens de Spaanse Wikipedia beweren velen dat Nada autobiografisch is, maar Laforet zelf heeft dat altijd ontkend (hoewel ze wel aangaf dat er autobiografische elementen in haar werk zitten).

Aanrader? Ik weet het niet. Ik was geintrigeerd en omdat het zich in Barcelona afspeelt, een stad waar ik graag kom, kon ik veel plaatsen. Maar het verhaal is tegelijkertijd zo zwaar. Daar moet je maar net tegen kunnen. Omdat ik het zo naargeestig vond, las ik het in horten en stoten. Telkens legde ik het weg, om het een paar dagen later toch weer op te pakken. Want het intrigeert dus wel.

Oorspronkelijke titel: Nada (uitgegeven in 1944)
Vertaald uit het Spaans door Fenny Ebels
Met nawoord door Mario Vargas Llosa
Eerste druk, 2006

Carlos Ruiz Zafón - De schaduw van de wind

Ik vond de schaduw van de wind helemaal geweldig. Ik las het in twee of drie dagen uit. Het wat trage verloop aan het begin wordt meer dan goed gemaakt door de snelle opeenvolging van de gebeurtenissen later in het verhaal. Ik ben nog bezig mijn gedachten erover te ordenen, later deze week of volgende week zal ik mijn indrukken eens wat gestructureerder neerzetten.

Willy Josefsson - Brandmerk

Het verhaal
In deze politieroman draait het om Martin Olsson, oud-politieman, die een tikje vereenzaamd dreigt te raken. Hij is een jaar eerder oneervol ontslagen (waarom is totaal onduidelijk). Als hij als enige de begrafenis van een andere vereenzaamde oud-collega bijwoont, gebeurt er iets bizars. Een van de kistdragers (natuurlijk dronken, hoe karikaturaal kun je het beschrijven :-) ) struikelt, de kist valt om en er rollen twee lijken uit: de collega én een ICT-magnaat. Dat die laatste geen zelfmoord heeft gepleegd, blijkt al snel. En dan wordt al snel diens grote concurrent eveneens vermoord, op een vergelijkbare manier. Wat is er aan de hand? Olsson kan het niet laten om op zoek te gaan naar de waarheid achter deze gebeurtenissen.

Het verhaal krijgt een simpel sociaal-kritisch sausje: het harde geldverdienen vs. medemenselijkheid. Tja, daar kan je elk boek wel aan ophangen.

Als een zijlijn in het verhaal nog de voor mij wat irritante ineens opbloeiende relatie met een oude vriendin, Cecilia. Tjee, wat een initiatiefloos figuur is die Olsson dan ineens zeg. Not my kind of guy, zeg maar :-)

Lekker vakantieboek, zeker ook omdat ik het plaatsje in Zuid-Zweden waar ht zich afspeelt, Ängelholm, vrij goed ken. Ik ben er zeker al zes keer geweest en herken dus de gebouwen en straten die Josefsson beschrijft. Grappig is dat toch altijd.

Tijdens het lezen stond me bij dat dit een boekgrrls recensieboek was geweest. En inderdaad, op de site las ik:
'Het blijft een beetje een vreemd boek. Er zitten twee echt spannende scènes in die rechtstreeks in een film kunnen en volgens mij zelfs van films afkomstig zijn. Maar verder zat er geen spanning in. Ik was nooit benieuwd naar wie de moorden had gepleegd. Dat zou toch wel moeten in een spannend boek. Een ander bezwaar is dat er maatschappelijke problemen ter sprake worden gebracht die ook alleen maar aangeraakt worden. Misschien zijn het er ook te veel. Als Josefsson zich gericht had op één bepaald probleem, met een enkel nevenprobleem, dan zou het boek in maatschappijkritisch opzicht wellicht sterker zijn geweest. Hij laat er Olsson het volgende over zeggen: Olsson zag opeens een beeld voor zich van twee krachten die zich buiten de democratische besluitvorming hadden geplaatst, maar die daar verschillende beweegredenen voor hadden. De ene was gebaseerd op medemenselijkheid, de andere op macht en hebzucht. Door een toeval hadden hun wegen elkaar nu gekruist. Dat was dus kennelijk de bedoeling van Josefsson. Ik ben niet overtuigd.'

En daar kan ik het alleen maar van harte mee eens zijn! Lekker leesvoer, maar dat Josefsson als de legitieme erfgenaam van Sjöwall en Wahlöö wordt gebracht, nee, dat gaat er bij mij niet in.